Μετάβαση στο περιεχόμενο

The Chania Sessions XXVII: Οπουδήποτε μακριά απ’ αυτόν τον κόσμο

22 Μαΐου, 2019

Αυτή η ζωή, ένα νοσοκομείο όπου ο κάθε ασθενής θέλει ν’ αλλάξει κρεβάτι· ο ένας θέλει να υποφέρει μπροστά στη σόμπα κι ο άλλος νομίζει ότι θα γιάνει αν κάτσει δίπλα στο παράθυρο. Εγώ πάντα πίστευα ότι θα πρέπει να νιώθω καλά εκεί ακριβώς όπου δεν είμαι, κι αυτό το ζήτημα της μετακίνησης είναι που συζητώ αδιάκοπα με την ψυχή μου.

Πες μου, ψυχή, φτωχή παγωμένη μου ψυχή, τι θα έλεγες να πας να μείνεις στη Λισαβώνα; Πρέπει να είναι ζεστά εκεί, και θα ξανανιώσεις σαν σαύρα. Η πόλη βρίσκεται στην άκρη της θάλασσας· λένε πως είναι χτισμένη από μάρμαρο και ότι οι άνθρωποι εκεί μισούν τόσο πολύ τη βλάστηση που ξεριζώνουν όλα τα δέντρα. Εκεί θα βρεις ένα τοπίο που ταιριάζει στο γούστο σου! Ένα τοπίο φτιαγμένο από φως και ορυκτά και υγρά να την καθρεφτίζουν!

Η ψυχή μου δεν απαντά.

Μιας και σου αρέσει τόσο η ηρεμία, να αντικρίζεις την κίνηση, δεν θα ‘θελες να μείνεις στην Ολλανδία, αυτή την ευλογημένη χώρα; Ίσως εκεί να βρεις την ξεγνοιασιά, στη χώρα που τις εικόνες της τόσο συχνά έχεις λατρέψει στις γκαλερί. Τι λες για το Ρότερνταμ, εσύ που τόσο αγαπάς τα δάση από κατάρτια, και τα αγκυροβολημένα πλοία στα θεμέλια των σπιτιών;”

Η ψυχή μου παραμένει σιωπηλή.

“Λες η Μπατάβια να σου αρέσει περισσότερο; Εκεί θα βρεις, μεταξύ άλλων, το πνεύμα της Ευρώπης χέρι χέρι με την τροπική ομορφιά.

Ούτε λέξη. Μήπως η ψυχή μου είναι νεκρή;

“Σε τέτοιο λήθαργο έχεις πέσει, λοιπόν, που δεν βρίσκεις ευχαρίστηση παρά μόνο στην αρρώστια σου; Αν είναι έτσι, ας το σκάσουμε σε χώρες ανάλογες του θανάτου. Ξέρω πως είναι, καημένη ψυχή! Ας μαζέψουμε τα μπογαλάκια μας κι ας ξεκινήσουμε για το Τόρνιο. Ας φτάσουμε και παρακάτω, ως την άκρη της Βαλτικής· ή ακόμα μακρύτερα από τη ζωή, αν είναι δυνατό· ας αράξουμε στον Πόλο. Ο ήλιος εκεί μόνο που λοξοκοιτά τη γη και η αργή εναλλαγή του φωτός και του σκοταδιού καταργεί την ποικιλία και αυξάνει τη μονοτονία, αυτό το μισό τίποτα. Εκεί θα μπορούμε να κάνουμε για ώρα μπάνιο μέσα στο σκοτάδι, ενώ για τη διασκέδασή μας το Βόρειο Σέλας θα μας στέλνει τις ρόδινες ακτίνες του που μοιάζουν με αντανάκλαση πυροτεχνημάτων από την Κόλαση!”

Επιτέλους η ψυχή μου ξεσπάει και σοφά μου φωνάζει: “Οπουδήποτε! Οπουδήποτε! Αρκεί να είναι μακριά απ’ αυτόν τον κόσμο!

Charles Baudelaire, N’ importe ou hors du monde

(δική μου μετάφραση)

Διαβάστε περισσότερα…

The Vilnius Sessions

10 Μαΐου, 2019

Ευχαρίστως θα τα παρατούσε τώρα, αλλά είναι λίγο αργά. Πολύ αργά: η μπάντα παιανίζει τις πρώτες νότες από ένα εμβατήριο. Οι αθλητές μπαίνουν στο στάδιο από την κεντρική πύλη κι αρχίζουν να παρελαύνουν μπροστά στις κερκίδες κάτω από ζητωκραυγές, όλοι ζωηρά ντυμένοι με τις ωραίες τους φόρμες. Αλλά όταν μόνο ένα άτομο εμφανίζεται πίσω από την πινακίδα Czechoslovakia, μόνο του και ντυμένο μόνο μ’ ένα σορτσάκι και μια ξεθωριασμένη φανέλα, το στάδιο πέφτει κάτω από τα γέλια. Οι έκτακτοι απεσταλμένοι βγάζουν το σημειωματάριό τους απ’ την τσέπη τους και σαλιώνουν τα χείλη τους στιλβώνοντας τα επίθετά τους για ν’ αποδώσουν καλά τη σκηνή.

Δρόμος αντοχής, Jean Echenoz
μτφ. Αχιλλέας Κυριακίδης, εκδ. ΠΟΛΙΣ, 2010

Διαβάστε περισσότερα…

The Riga Sessions

30 Απρίλιος, 2019

Οι γυναίκες της Κομμούνας

Όλη η εξουσία στις συνοικίες. Κάθε συνοικία ήταν μια συνέλευση. Και παντού γυναίκες: εργάτριες, μοδίστρες, φουρνάρισσες, μαγείρισσες, ανθοπώλισσες, παραμάνες, καθαρίστριες, σιδερώτριες, σερβιτόρες. Ο εχθρός αποκαλούσε pétroleuses, δηλαδή φλογοβόλες, εκείνες τις φλογερές γυναίκες που απαιτούσαν τα δικαιώματα που αρνιόταν να τους δώσει η κοινωνία, η οποία όμως απαιτούσε τόσα πολλά από αυτές. Ένα από τα αιτήματα ήταν η γυναικεία ψήφος.

Στην προηγούμενη επανάσταση, του 1848, η κυβέρνηση της Κομμούνας το είχε αρνηθεί με οχτακόσιες ενενήντα εννέα ψήφους κατά και μία υπέρ (ομοφωνία πλην ενός).

Η δεύτερη Κομμούνα συνέχιζε να κωφεύει στα αιτήματα των γυναικών, όμως τον λίγο καιρό που διήρκεσε οι γυναίκες συμμετείχαν σε όλες τις δημόσιες συζητήσεις, ύψωναν οδοφράγματα, φρόντιζαν τους λαβωμένους, τάιζαν τους στρατιώτες, έπαιρναν τα όπλα των σκοτωμένων κι έπεφταν πολεμώντας, με το κόκκινο μαντίλι στον λαιμό, που ήταν το μόνο διακριτικό της στολής τους.

Στη συνέχεια, με την ήττα, όταν ήρθε η ώρα να εκδικηθεί η προσβεβλημένη εξουσία, τα στρατιωτικά δικαστήρια δίκασαν πάνω από χίλιες γυναίκες. Μία από τις καταδικασμένες που εκτοπίστηκαν ήταν και η Λουίζ Μισέλ.

Η αναρχική δασκάλα είχε προσχωρήσει στον αγώνα με μια παλιά καραμπίνα, και στη μάχη είχε κερδίσει ένα ολοκαίνουργιο Ρέμινγκτον. Στις τελευταίες ταραχές γλίτωσε τον θάνατο, αλλά την έστειλαν πολύ μακριά, στο νησί Νέα Καληδονία…

Γυναίκες, Eduardo Galeano
μτφ. Ισμήνη Κανσή, εκδ. Πάπυρος, 2015 Διαβάστε περισσότερα…

The Tallinn Sessions

21 Απρίλιος, 2019

Κι όχι μόνο δεν είχε φτάσει η συντέλεια του κόσμου κι ήμασταν ζωντανοί την άλλη μέρα, αλλά το παράδοξο είναι ότι ήμασταν πιο ζωντανοί από ποτέ. Ο πόλεμος, πριν αρχίσει ν’ ανοίγει καινούριες πληγές, έκλεινε κάμποσες παλιές: μας έβγαλε απ’ τη νάρκη μας, η ζωή μας πήρε νόημα, δε ζούσαμε πια άσκοπα τρώγοντας και πηγαίνοντας στο αποχωρητήριο σαν τα ζώα. Ο κίνδυνος ξύπνησε μέσα μας αισθήματα που δεν υπήρχαν πριν ή υπήρχαν και δεν το ξέραμε.

Το τρίτο στεφάνι, Κώστας Ταχτσής
εκδ. Εξάντας, 1987

Διαβάστε περισσότερα…

The Helsinki Sessions

16 Απρίλιος, 2019

Από το Σαν Αντόνιο δε λος Κόμπρες, οι σκιές τεντώνονται, σέρνονται σαν σκοτεινές γλώσσες και ήδη γλύφουν τα χιλιανά σύνορα. Σκέφτομαι τις κόρες του Οράσιο. Τις φαντάζομαι να δέχονται με αγάπη τα λείψανα του πατέρα τους για να τα θάψουν, για να κλείσουν την απαίσια και μακάβρια εποχή της αβεβαιότητας που τους πίκρανε τα παιδικά κι εφηβικά τους χρόνια. Τους μιλώ, λοιπόν, από την όχθη της αβύσσου, κι αισθάνομαι ότι με τη φωνή μου ενώνεται κι αυτή του αρχαίου θεού Ίντι. Γεια σας, συντρόφισσες, τους λέμε, αμέτε τώρα να θάψετε ό,τι έμεινε από τον πατέρα και τον άνδρα. Αυτά τα οστά, κι ας έχουν σπάσει απ’ τα χτυπήματα, είναι άθικτα, ακέραια, γιατί έφεραν το σώμα ενός Συντρόφου κι εξακολουθούν να φέρουν το σώμα της αξιοπρέπειας αυτής της χώρας.

Η τρέλα του Πινοτσέτ, Luis Sepúlveda
μτφ. Αχιλλέας Κυριακίδης, εκδ. Opera, 2017

Διαβάστε περισσότερα…

The Thessaloniki Sessions II

22 Ιανουαρίου, 2019

Just come back, I was thinking. You’ve been gone long enough. Just come back. I will stop traveling; I will wash your clothes.

Patti Smith, M Train

Διαβάστε περισσότερα…

The Auschwitz-Birkenau Sessions II

14 Ιανουαρίου, 2019

«Δεν ξέρω πού βρίσκεται το κακό και αδυνατώ να εξηγήσω την αγνωστικιστική μου σύγχυση. Μου λείπουν τα φιλοσοφικά εργαλεία για να συνεχίσω προς αυτή την κατεύθυνση. Επιμένω να ψάχνω πού εδρεύει το κακό, και είμαι σίγουρος ότι δεν κατοικεί στο εσωτερικό του κάθε ανθρώπου. Μήπως στο εσωτερικό πολλών ανθρώπων; Το κακό είναι καρπός μιας διεστραμμένης βούλησης; Ή μήπως προέρχεται από τον διάβολο, ο οποίος μπολιάζει με αυτό τους ανθρώπους που του φαίνονται επιρρεπείς, όπως πίστευε, προφανώς, ο καημένος ο Ματίας Αλπέρτς με τα δακρυσμένα μάτια; Το πρόβλημα είναι ότι διάβολος δεν υπάρχει. Και ο Θεός πού είναι; Ο αυστηρός Θεός του Αβραάμ, ο ανεξήγητος Θεός του Ιησού, ο σκληρός και στοργικός Αλλάχ …. Αρκεί να ρωτήσουμε τα θύματα οποιασδήποτε διεστραμμένης πράξης. Αν ο Θεός υπήρχε, η αδιαφορία του για τις συνέπειες του κακού θα ήταν σκανδαλώδης. Τι λένε γι’αυτό οι θεολόγοι; Όση ποίηση κι αν χρησιμοποιήσουν, στο τέλος φτάνουν στα όριά τους: το απόλυτο κακό, το σχετικό κακό, το φυσικό κακό, το ηθικό κακό, το κακό του σφάλματος, το κακό του πόνου … Θεέ μου. Θα ήταν για γέλια, αν το κακό δεν συνοδευόταν από πόνο. Και οι φυσικές καταστροφές είναι κι εκείνες κακό; Είναι άλλου είδους κακό; Και ο πόνος που προκαλούν είναι άλλου είδους πόνος;»

Confiteor, Jaume Cabré

μτφ. Ευρυβιάδης Σοφός, εκδ. ΠΟΛΙΣ, 2016

Διαβάστε περισσότερα…

The Auschwitz-Birkenau Sessions I

10 Ιανουαρίου, 2019

«The sea of grief has no shores, no bottom; no one can sound its depths»

Primo Levi, If Not Now, When?

Διαβάστε περισσότερα…

The Kraków Sessions II

23 Νοέμβριος, 2018

Conversation I either heard or imagined during those days:
“A revolution from sea to sea. The whole country up in arms. And I intend to see it with my own eyes…”
“And will everything, everything change?’
“To the roots.”
“And we’ll no longer have to work for nothing?”
“Of course not.”
“Nor put up with being treated like animals?”
“No one will own anyone else.”
“And the rich?”
“There won’t be any more rich.”
“And then who is going to pay the poor for their crops?”
“There won’t be any more poor. Don’t you see?”
“No rich, no poor.”
“No poor, no rich.”
“But Guatemala won’t have any more people then. Because here, you know, whoever isn’t rich is poor”

Eduardo Galeano, Days and Nights of Love and War

Monthly Review Press, 2000

Διαβάστε περισσότερα…

The Kraków Sessions I

22 Νοέμβριος, 2018

Όταν κατάφερε να ξανάρθει σε επαφή με το κόμμα, στο μαντάτο «έχεις καεί, σύντροφε, κι αποφασίσαμε να σε βγάλουμε απ’ τη χώρα» απλώς κατένευσε, κι απ’ όλη τη συζήτηση που ακολούθησε δεν κράτησε παρά τη χώρα προορισμού (Μεξικό), καθώς και τη μέρα και τη διεύθυνση όπου έπρεπε να παρουσιαστεί για να παραλάβει ένα διαβατήριο και λίγα χρήματα.

Τις μέρες πριν απ’ το ταξίδι τις ξόδεψε σε εσπευσμένους αποχαιρετισμούς, γεμάτους ψέματα, γιατί η παρανομία απαιτούσε τη συνέχιση της φάρσας με τις ψεύτικες ζωές-τόσο πολλές, ώστε η προσωπικότητά σου εξαφανιζόταν μες στη θολούρα των επινοημένων πραγματικοτήτων. Η τελευταία ανάμνηση από τη Χιλή που δεν έλεγε να σβήσει, ήταν ένα απόγευμα στον ζωολογικό κήπο, με τον γιο του που’χε μόλις κλείσει τα έξι.

«Δεν μ’ αρέσει ο ζωολογικός κήπος» είπε ο μικρός.

«Ούτε εμένα. Ίσως για τους ίδιους λόγους».

«Όλα τα ζώα είναι στεναχωρημένα» πρόσθεσε ο μικρός.

«Ούτε στα ζώα ούτε στους ανθρώπους αρέσει να ‘ναι μέσα σε κλουβί» είπε χαϊδεύοντας το κεφάλι του γιου του, και δεν του άρεσε αυτός ο ελεεινός ορισμός της ελευθερίας.

Luis Sepúlveda, Το Τέλος της Ιστορίας

μτφ. Αχιλλέας Κυριακίδης, εκδ. Opera, 2017

Διαβάστε περισσότερα…