Μετάβαση στο περιεχόμενο

Εn el Camino Portugués III

2 Αύγουστος, 2019

Φάε σοκολάτα, κοριτσάκι,

φάε σοκολάτα!

Πέρα απ’ τις σοκολάτες δεν υπάρχει

άλλη μεταφυσική στον κόσμο.

Τα ποιήματα του ‘Αλβαρο ντε Κάμπος, Fernando Pessoa

μτφ. Μαρία Παπαδήμα, εκδ. Gutenberg, 2014

Διαβάστε περισσότερα…

Εn el Camino Portugués II

31 Ιουλίου, 2019

Μερικές φορές δεν μπορώ να πιστέψω στ’ αφτιά μου. Αυθεντικοί εκπρόσωποι του σοσιαλιστικού ενωτικού κόμματος (PSUC) μου εξήγησαν ότι σήμερα στην Ισπανία δεν υπάρχει καμιά επανάσταση. Αυτοί οι άνθρωποι, με τους οποίους έκανα σήμερα μια μεγάλη συζήτηση, δεν είναι, όπως θα μπορούσε να υποτεθεί, παλιοί Καταλανοί σοσιαλδημοκράτες, αλλά ξένοι κομμουνιστές. Γι’ αυτούς η Ισπανία βρίσκεται σε μια περίεργη κατάσταση: η κυβέρνηση αγωνίζεται ενάντια στον ίδιο το στρατό της, αυτό είναι όλο. Τους ανέφερα μερικά γεγονότα: ότι οι εργάτες είχαν οπλιστεί, ότι η κρατική διοίκηση είχε περάσει στα χέρια επαναστατικών επιτροπών, ότι χιλιάδες άνθρωποι εκτελούνται χωρίς δίκη, ότι εργοστάσια και τσιφλίκια έχουν απαλλοτριωθεί και διοικούνται από τους μισθωτούς σκλάβους. Αν αυτό δεν ήταν επανάσταση, τότε τι θα έπρεπε να εννοεί κανείς με τον όρο επανάσταση; Μου απάντησαν ότι γελιέμαι. Όλα αυτά δεν έχουν καμιά πολιτική σημασία. Πρόκειται μόνο για μέτρα ανάγκης, χωρίς πολιτικό περιεχόμενο. Αναφέρθηκα στη στάση της κεντρικής επιτροπής του κομμουνιστικού κόμματος στη Μαδρίτη, που χαρακτήριζε το σημερινό κίνημα «αστική επανάσταση», κάτι τέλος πάντων που έδειχνε ότι πρόκειται για μια επαναστατική διαδικασία. Οι κομμουνιστές του PSUC όμως δεν δίστασαν καθόλου να διαψεύσουν τους ηγέτες τους. Δεν μπορώ να καταλάβω πώς είναι δυνατόν κομμουνιστές, που στα τελευταία δεκαπέντε χρόνια είχαν ανακαλύψει σε ολόκληρο τον κόσμο επαναστατικές καταστάσεις και κει ακόμα που, στην πραγματικότητα, δεν μπορούσε καν να γίνει λόγος για κάτι τέτοιο (και όπου όμως δημιούργησαν έτσι τεράστιες ζημιές), δεν μπορώ να καταλάβω πως αυτοί οι κομμουνιστές εδώ, όπου για πρώτη φορά ξέσπασε μια επανάσταση στην Ευρώπη μετά από το 1917 με τη ρώσικη επανάσταση, δεν καταλαβαίνουν τι έχει συμβεί.

Το σύντομο καλοκαίρι της αναρχίας, Hans Magnus Enzensberger

μτφ. Νίκος Δεληβοριάς, εκδ. ΟΔΥΣΣΕΑΣ, 2005

Διαβάστε περισσότερα…

Εn el Camino Portugués I

27 Ιουλίου, 2019

Υπάρχει κάτι το συναρπαστικό σ’ αυτό που μπορεί να προκαλέσει ο ηθικός πόνος σε κάποιον που εκ πρώτης όψεως δεν φαίνεται αδύναμο ή άβουλο άτομο. Και είναι πιο ύπουλο απ’ αυτό που προκαλεί ακόμα και η σωματική αρρώστια επειδή δεν υπάρχει ενδοφλέβια μορφίνη ή ενδοραχιαία αναισθησία ή ριζική εγχείρηση για να το ανακουφίσει. Έτσι και σε πιάσει τούτος ο πόνος, θαρρείς πως μόνο ο θάνατος μπορεί να σ’ απαλλάξει απ’ αυτόν. Ο ώμος ρεαλισμός του δεν συγκρίνεται με τίποτα.

Το Ανθρώπινο Στίγμα, Philip Roth

μτφ. Τρισεύγενη Παπαϊωάννου, εκδ. ΠΟΛΙΣ, 2013

Διαβάστε περισσότερα…

The Porto Sessions

22 Ιουλίου, 2019

1ος ΦΙΛΟΣ (πίνοντας κονιάκ και σόδα, κάτω από τα δέντρα, στα τραπεζάκια στην άκρη του νερού): Συνάδελφε, με όλα αυτά τα θερινά κυνικά καύματα, που κάνουν την οξύτητα του νου να στομώνει, καιρός να πάρουμε μια ανάσα από την άχαρη μελέτη της πραγματικότητας των ανθρωπίνων… Ας κινήσουμε για τις πεδιάδες του ονείρου, ας περιπλανηθούμε σε αυτούς τους ροδογάλανους ρομαντικούς λόφους, εκεί όπου υψώνονται τα ερείπια του πύργου του υπερφυσικού, και όπου τα ολόδροσα βρύα έρχονται να καλύψουν τα ερείπια του ιδεαλισμού… Έφτασε η στιγμή για τη φαντασία στην τέχνη μας!…

2ος ΦΙΛΟΣ: Με νηφαλιότητα, όμως, συνάδελφε και με μέτρο!… Και, όπως και στις σοφές και αξιολάτρευτες αλληγορίες της Αναγέννησης, επιτρέποντας, διακριτικά, να παρεισφρήσει κάποια ηθικοπλαστική παραίνεση…

Ο Μανδαρίνος, Eça de Queirós

μτφ. Νίκος Πρατσίνης, εκδ. Νήσος, 2012

Διαβάστε περισσότερα…

The Bergamo Sessions

10 Ιουλίου, 2019

Βασιλιάς:  Άμλετ, που είναι ο Πολώνιος;

Άμλετ: Σε δείπνο.

Βασιλιάς: Σε δείπνο; Που;

Άμλετ: Όχι εκεί που τρώει αλλά εκεί που τον τρώνε. Μια ολόκληρη σύγκλητος από σκουλήκια επικρατείας ήδη βυσσοδομούν επάνω του. Το σκουλήκι είναι ο αυτοκράτορας της ευωχίας. Παχαίνουμε όλα τα πλάσματα για να παχύνουμε εμείς, και παχαίνουμε εμείς για να παχύνουμε τα σκουλήκια. Ο τροφαντός βασιλιάς και ο λιπόσαρκος ζητιάνος κοσμούν το ίδιο μενού, δυο πιάτα στο ίδιο τραπέζι. Αυτό είναι το τέλος.

Βασιλιάς: Θεέ και Κύριε!

Άμλετ: Μπορεί να ψαρέψεις με το σκουλήκι που έφαγε βασιλιά και να φας το ψάρι που έφαγε το σκουλήκι.

Βασιλιάς: Τι θέλεις να πεις μ’ αυτό;

Άμλετ: Τίποτα. Να δείξω μόνο πως πραγματοποιείται μια βασιλική πομπή στα άντερα ενός ζητιάνου.

Άμλετ, Ουίλλιαμ Σαίξπηρ

μτφ. Διονύσης Καψάλης, εκδ. Gutenberg, 2015

Διαβάστε περισσότερα…

The Chania Sessions XXVII: Οπουδήποτε μακριά απ’ αυτόν τον κόσμο

22 Μαΐου, 2019

Αυτή η ζωή, ένα νοσοκομείο όπου ο κάθε ασθενής θέλει ν’ αλλάξει κρεβάτι· ο ένας θέλει να υποφέρει μπροστά στη σόμπα κι ο άλλος νομίζει ότι θα γιάνει αν κάτσει δίπλα στο παράθυρο. Εγώ πάντα πίστευα ότι θα πρέπει να νιώθω καλά εκεί ακριβώς όπου δεν είμαι, κι αυτό το ζήτημα της μετακίνησης είναι που συζητώ αδιάκοπα με την ψυχή μου.

Πες μου, ψυχή, φτωχή παγωμένη μου ψυχή, τι θα έλεγες να πας να μείνεις στη Λισαβώνα; Πρέπει να είναι ζεστά εκεί, και θα ξανανιώσεις σαν σαύρα. Η πόλη βρίσκεται στην άκρη της θάλασσας· λένε πως είναι χτισμένη από μάρμαρο και ότι οι άνθρωποι εκεί μισούν τόσο πολύ τη βλάστηση που ξεριζώνουν όλα τα δέντρα. Εκεί θα βρεις ένα τοπίο που ταιριάζει στο γούστο σου! Ένα τοπίο φτιαγμένο από φως και ορυκτά και υγρά να την καθρεφτίζουν!

Η ψυχή μου δεν απαντά.

Μιας και σου αρέσει τόσο η ηρεμία, να αντικρίζεις την κίνηση, δεν θα ‘θελες να μείνεις στην Ολλανδία, αυτή την ευλογημένη χώρα; Ίσως εκεί να βρεις την ξεγνοιασιά, στη χώρα που τις εικόνες της τόσο συχνά έχεις λατρέψει στις γκαλερί. Τι λες για το Ρότερνταμ, εσύ που τόσο αγαπάς τα δάση από κατάρτια, και τα αγκυροβολημένα πλοία στα θεμέλια των σπιτιών;”

Η ψυχή μου παραμένει σιωπηλή.

“Λες η Μπατάβια να σου αρέσει περισσότερο; Εκεί θα βρεις, μεταξύ άλλων, το πνεύμα της Ευρώπης χέρι χέρι με την τροπική ομορφιά.

Ούτε λέξη. Μήπως η ψυχή μου είναι νεκρή;

“Σε τέτοιο λήθαργο έχεις πέσει, λοιπόν, που δεν βρίσκεις ευχαρίστηση παρά μόνο στην αρρώστια σου; Αν είναι έτσι, ας το σκάσουμε σε χώρες ανάλογες του θανάτου. Ξέρω πως είναι, καημένη ψυχή! Ας μαζέψουμε τα μπογαλάκια μας κι ας ξεκινήσουμε για το Τόρνιο. Ας φτάσουμε και παρακάτω, ως την άκρη της Βαλτικής· ή ακόμα μακρύτερα από τη ζωή, αν είναι δυνατό· ας αράξουμε στον Πόλο. Ο ήλιος εκεί μόνο που λοξοκοιτά τη γη και η αργή εναλλαγή του φωτός και του σκοταδιού καταργεί την ποικιλία και αυξάνει τη μονοτονία, αυτό το μισό τίποτα. Εκεί θα μπορούμε να κάνουμε για ώρα μπάνιο μέσα στο σκοτάδι, ενώ για τη διασκέδασή μας το Βόρειο Σέλας θα μας στέλνει τις ρόδινες ακτίνες του που μοιάζουν με αντανάκλαση πυροτεχνημάτων από την Κόλαση!”

Επιτέλους η ψυχή μου ξεσπάει και σοφά μου φωνάζει: “Οπουδήποτε! Οπουδήποτε! Αρκεί να είναι μακριά απ’ αυτόν τον κόσμο!

Charles Baudelaire, N’ importe ou hors du monde

(δική μου μετάφραση)

Διαβάστε περισσότερα…

The Vilnius Sessions

10 Μαΐου, 2019

Ευχαρίστως θα τα παρατούσε τώρα, αλλά είναι λίγο αργά. Πολύ αργά: η μπάντα παιανίζει τις πρώτες νότες από ένα εμβατήριο. Οι αθλητές μπαίνουν στο στάδιο από την κεντρική πύλη κι αρχίζουν να παρελαύνουν μπροστά στις κερκίδες κάτω από ζητωκραυγές, όλοι ζωηρά ντυμένοι με τις ωραίες τους φόρμες. Αλλά όταν μόνο ένα άτομο εμφανίζεται πίσω από την πινακίδα Czechoslovakia, μόνο του και ντυμένο μόνο μ’ ένα σορτσάκι και μια ξεθωριασμένη φανέλα, το στάδιο πέφτει κάτω από τα γέλια. Οι έκτακτοι απεσταλμένοι βγάζουν το σημειωματάριό τους απ’ την τσέπη τους και σαλιώνουν τα χείλη τους στιλβώνοντας τα επίθετά τους για ν’ αποδώσουν καλά τη σκηνή.

Δρόμος αντοχής, Jean Echenoz
μτφ. Αχιλλέας Κυριακίδης, εκδ. ΠΟΛΙΣ, 2010

Διαβάστε περισσότερα…

The Riga Sessions

30 Απρίλιος, 2019

Οι γυναίκες της Κομμούνας

Όλη η εξουσία στις συνοικίες. Κάθε συνοικία ήταν μια συνέλευση. Και παντού γυναίκες: εργάτριες, μοδίστρες, φουρνάρισσες, μαγείρισσες, ανθοπώλισσες, παραμάνες, καθαρίστριες, σιδερώτριες, σερβιτόρες. Ο εχθρός αποκαλούσε pétroleuses, δηλαδή φλογοβόλες, εκείνες τις φλογερές γυναίκες που απαιτούσαν τα δικαιώματα που αρνιόταν να τους δώσει η κοινωνία, η οποία όμως απαιτούσε τόσα πολλά από αυτές. Ένα από τα αιτήματα ήταν η γυναικεία ψήφος.

Στην προηγούμενη επανάσταση, του 1848, η κυβέρνηση της Κομμούνας το είχε αρνηθεί με οχτακόσιες ενενήντα εννέα ψήφους κατά και μία υπέρ (ομοφωνία πλην ενός).

Η δεύτερη Κομμούνα συνέχιζε να κωφεύει στα αιτήματα των γυναικών, όμως τον λίγο καιρό που διήρκεσε οι γυναίκες συμμετείχαν σε όλες τις δημόσιες συζητήσεις, ύψωναν οδοφράγματα, φρόντιζαν τους λαβωμένους, τάιζαν τους στρατιώτες, έπαιρναν τα όπλα των σκοτωμένων κι έπεφταν πολεμώντας, με το κόκκινο μαντίλι στον λαιμό, που ήταν το μόνο διακριτικό της στολής τους.

Στη συνέχεια, με την ήττα, όταν ήρθε η ώρα να εκδικηθεί η προσβεβλημένη εξουσία, τα στρατιωτικά δικαστήρια δίκασαν πάνω από χίλιες γυναίκες. Μία από τις καταδικασμένες που εκτοπίστηκαν ήταν και η Λουίζ Μισέλ.

Η αναρχική δασκάλα είχε προσχωρήσει στον αγώνα με μια παλιά καραμπίνα, και στη μάχη είχε κερδίσει ένα ολοκαίνουργιο Ρέμινγκτον. Στις τελευταίες ταραχές γλίτωσε τον θάνατο, αλλά την έστειλαν πολύ μακριά, στο νησί Νέα Καληδονία…

Γυναίκες, Eduardo Galeano
μτφ. Ισμήνη Κανσή, εκδ. Πάπυρος, 2015 Διαβάστε περισσότερα…

The Tallinn Sessions

21 Απρίλιος, 2019

Κι όχι μόνο δεν είχε φτάσει η συντέλεια του κόσμου κι ήμασταν ζωντανοί την άλλη μέρα, αλλά το παράδοξο είναι ότι ήμασταν πιο ζωντανοί από ποτέ. Ο πόλεμος, πριν αρχίσει ν’ ανοίγει καινούριες πληγές, έκλεινε κάμποσες παλιές: μας έβγαλε απ’ τη νάρκη μας, η ζωή μας πήρε νόημα, δε ζούσαμε πια άσκοπα τρώγοντας και πηγαίνοντας στο αποχωρητήριο σαν τα ζώα. Ο κίνδυνος ξύπνησε μέσα μας αισθήματα που δεν υπήρχαν πριν ή υπήρχαν και δεν το ξέραμε.

Το τρίτο στεφάνι, Κώστας Ταχτσής
εκδ. Εξάντας, 1987

Διαβάστε περισσότερα…

The Helsinki Sessions

16 Απρίλιος, 2019

Από το Σαν Αντόνιο δε λος Κόμπρες, οι σκιές τεντώνονται, σέρνονται σαν σκοτεινές γλώσσες και ήδη γλύφουν τα χιλιανά σύνορα. Σκέφτομαι τις κόρες του Οράσιο. Τις φαντάζομαι να δέχονται με αγάπη τα λείψανα του πατέρα τους για να τα θάψουν, για να κλείσουν την απαίσια και μακάβρια εποχή της αβεβαιότητας που τους πίκρανε τα παιδικά κι εφηβικά τους χρόνια. Τους μιλώ, λοιπόν, από την όχθη της αβύσσου, κι αισθάνομαι ότι με τη φωνή μου ενώνεται κι αυτή του αρχαίου θεού Ίντι. Γεια σας, συντρόφισσες, τους λέμε, αμέτε τώρα να θάψετε ό,τι έμεινε από τον πατέρα και τον άνδρα. Αυτά τα οστά, κι ας έχουν σπάσει απ’ τα χτυπήματα, είναι άθικτα, ακέραια, γιατί έφεραν το σώμα ενός Συντρόφου κι εξακολουθούν να φέρουν το σώμα της αξιοπρέπειας αυτής της χώρας.

Η τρέλα του Πινοτσέτ, Luis Sepúlveda
μτφ. Αχιλλέας Κυριακίδης, εκδ. Opera, 2017

Διαβάστε περισσότερα…