Μετάβαση στο περιεχόμενο

The Berlin Sessions III

14 Απριλίου, 2022

Ο Λι Ιακόκα, στέλεχος, στέλεχος αστέρι της εταιρίας Chrysler, επισκέφθηκε το Μπουένος Άιρες στα τέλη του 1993. Στη διάλεξή του μίλησε με αξιοθαύμαστη σοβαρότητα για την ανεργία και την εκπαίδευση:

-Το πρόβλημα της ανεργίας είναι ένα δύσκολο ζήτημα. Σήμερα μπορούμε να φτιάχνουμε τα διπλάσια αυτοκίνητα με τον ίδιο αριθμό ανθρώπων. Όταν ακούω ότι για να λυθεί το πρόβλημα της ανεργίας πρέπει να βελτιωθεί το επίπεδο της εκπαίδευσης, πάντοτε θυμάμαι με ανησυχία αυτό που συνέβη στη Γερμανία: η προβολή της εκπαίδευσης ως απάντηση στην ανεργία οδήγησε στην απογοήτευση εκατοντάδες χιλιάδων επαγγελματιών και στη στροφή τους προς το σοσιαλισμό και την εξέγερση. Μου στοιχίζει που το λέω, αλλά αναρωτιέμαι μήπως θα ήταν καλύτερα να δουν οι άνεργοι τα πράγματα πιο καθαρά και να πηγαίνουν απευθείας να ζητούν δουλειά στο McDonald’s.

Eduardo Galeano, Ένας κόσμος ανάποδα

μτφ. Γεωργία Ζακοπούλου, Πιρόγα, 2008

Διαβάστε περισσότερα…

The Prespes Sessions III

11 Φεβρουαρίου, 2022

Για την εξόρυξη, είχαν σπάσει το πέτρωμα με εκατομμύρια τόνους νερού, μαζί με ένα μείγμα που η σύνθεσή του ήταν βιομηχανικό απόρρητο, και με άμμο για να μένουν τα ρήγματα ανοιχτά. Δηλητηριώδη συρίγγια ανοίχτηκαν έτσι στη γη κι εκατοντάδες στρέμματα απογυμνώθηκαν. Όταν όμως εγκαταλείφθηκαν οι γεωτρήσεις, το δάσος διεκδίκησε ξανά τον τόπο κι έμειναν μονάχα οι ουλές σαν αυτή στην Αγια – Σωτήρα, οι χαρακιές των νέων αλλά κιόλας ραγισμένων δρόμων, και σκουριασμένοι αγωγοί και δεξαμενές λυμάτων, που πολλές είχαν πέσει και πια φώλιαζαν ζώα μέσα, κι από τις τρύπες που είχαν ανοιχτεί στους αγωγούς φύτρωναν βάτα. Αρχαία λείψανα ήδη, μες στα πυκνά δέντρα, περίμεναν τον μελλοντικό αρχαιολόγο – στον αλλαγμένο τόπο οι δεξαμενές και οι αγωγοί ήταν τα νέα ορόσημα και σημάδια για τους χωριανούς, αυτούς που σαν ζωντανά απολιθώματα κατοικούσαν ακόμα στα νεκρά χωριά.

Μιχάλης Μακρόπουλος, Μαύρο Νερό

εκδόσεις Κίχλη, 2019 Διαβάστε περισσότερα…

διασχίζοντας την Ήπειρο με ένα ραβδί (III)

24 Ιανουαρίου, 2022

Για να διατηρήσει την ψυχραιμία του, ο Χουλιάν σκέφτεται ότι η λογοτεχνία και ο κόσμος είναι γεμάτα γυναίκες που δεν γυρίζουν σπίτι τους, γυναίκες που σκοτώνονται σε τραγικά δυστυχήματα, αλλά και ότι, τουλάχιστον στον κόσμο, στη ζωή, υπάρχουν και γυναίκες που έχει χρειαστεί να συνοδέψουν, εκτάκτως, μια φιλενάδα τους στο νοσοκομείο ή ν’ αλλάξουν λάστιχο στη μέση της λεωφόρου χωρίς να σταματήσει κανείς για να τους δώσει ένα χέρι.

Η Βερόνικα είναι μια γυναίκα που δεν έρχεται. Η Κάρλα, μια γυναίκα που δεν ήταν εκεί. Η μητέρα της Κάρλας είναι μια γυναίκα που έφυγε και επέστρεψε όταν δεν την περίμενε κανείς. Η Κάρλα είναι μια γυναίκα που δεν ήταν εκεί. Η Κάρλα είναι μια γυναίκα που ήταν και δεν ήταν εκεί. Βγήκε να βρει τη μάνα της, όπως άλλοι βγαίνουν για κυνήγι. Η Κάρλα βγήκε ν’ αγοράσει τσιγάρα. Η Κάρλα δεν ήταν εκεί: βγήκε ν’ αγοράσει τσιγάρα, βγήκε να βρει τη μάνα της, βγήκε για κυνήγι.

Η Βερόνικα έχει ένα σκασμένο λάστιχο. Το ξέρει πως δεν μπορώ να βγω να την ψάξω. Δεν μπορώ ν’ αφήσω τη μικρή μόνη. Η Βερόνικα θ’ αλλάξει το λάστιχο. Η Βερόνικα είναι μια γυναίκα που αλλάζει λάστιχο στη μέση της λεωφόρου. Εκατοντάδες αυτοκίνητα περνάνε, αλλά κανένα δε σταματάει να τη βοηθήσει. Αυτό της έχει συμβεί, σκέφτεται ο Χουλιάν, που αποφασίζει να μείνει κολλημένος στην εικόνα μιας Βερόνικας χαμένης, αλλάζοντας λάστιχο, μόνη, σε μια μακρινή λεωφόρο.

Alejandro Zambra, Η ιδιωτική ζωή των δέντρων

μτφ. Αχιλλέας Κυριακίδης, εκδ. ΙΚΑΡΟΣ, 2017

Διαβάστε περισσότερα…

The Chania Sessions XXXI

6 Δεκεμβρίου, 2021

Η κυρίαρχη συζήτηση για την απελευθέρωση των ζώων αδυνατεί να αναλύσει το όριο της πολιτικής κοινότητας όπως αυτό έχει οριστεί από την ιστορική διάκριση μεταξύ έλλογων ζώων (των ανθρώπων) και ζώων που έχουν μόνο φωνή (των μη ανθρώπινων). Τα ζώα θεωρούνται βουβά πολιτικά αντικείμενα προς αντιπροσώπευση και όχι υποκείμενα με ομιλία, και κατά συνέπεια παραμένουν αποκλεισμένα από την πολιτική κοινότητα των ομιλούντων υποκειμένων. Όταν τα ζώα πρωταγωνιστούν σε περιστατικά ανυπακοής και βίαιης αντίστασης απέναντι στους θεσμούς και στους ανθρώπους που τα καταπιέζουν, καταδεικνύουν με τον πιο άμεσο τρόπο πως είναι φορείς αντίστασης και πολιτικά υποκείμενα […]

Η δράση των εργατών είναι πολιτική όταν επαναδιαμορφώνει τις σχέσεις που καθορίζουν τον εργασιακό χώρο και τη σχέση του με την κοινότητα. Η αγελάδα που το σκάει από το σφαγείο, η τίγρης που κατασπαράζει τους βασανιστές της, η ελεφαντίνα που επιτίθεται στον εκπαιδευτή της, θέτουν υπό αμφισβήτηση τον ρόλο τους ως εργατών είτε σε ζωολογικούς κήπους είτε σε τσίρκο είτε σε σφαγεία. Οι πράξεις τους δημιουργούν μια σύνδεση μεταξύ του να έχεις μέρος και να μην έχεις μέρος στην κοινότητα. Πράττοντας έτσι, όχι μόνο γνωστοποιούν στους θεατές- με τους οποίους πλέον μοιράζονται μια κοινή πολιτική σκηνή- το γεγονός της απουσίας τους από την επίσημη κατηγοριοποίηση αλλά, επιπρόσθετα, τους επαναυποκειμενοποιούν, βάζοντάς τους στο ρόλο του ακτιβιστή που είναι επιφορτισμένος με το καθήκον της ανάδειξης της αδικίας που λαμβάνει χώρα με τον μη υπολογισμό των ζώων από τα εμπλεκόμενα μέρη όταν αντιπαρατίθενται για τη θέση των σωμάτων των ζώων στα σφαγεία, στους ζωολογικούς κήπους και στα τσίρκα. Οι ανταρσίες αυτών των ζώων ορίζουν τους μη ανθρώπους ως πολιτικά υποκείμενα που ξεκινούν την αναδιοργάνωση ολόκληρης της κοινότητας, χτίζοντας μια σχέση μεταξύ των πραγμάτων που δεν έχουν καμία επαφή μεταξύ τους, καθιστώντας αναγκαίο να ιδωθούν ως το αντικείμενο της αντιπαράθεσης η σχέση και η μη σχέση μαζί.

Aylon A. Cohen, Υποστηρίζουμε τα ζώα που σκοτώνουν τους καταπιεστές τους

μτφ. Γιώργος Καφφέζας, εκδ. Κυαναυγή, 2017 Διαβάστε περισσότερα…

The Vukovar Sessions

8 Νοεμβρίου, 2021

Τα πλευρά μου πονάνε ανυπόφορα κι ο ορίζοντας της καριέρας μου διαγράφεται με απόλυτη ευκρίνεια: αύριο θα εμφανιστούν οι πληγές κι αναρωτιέμαι με τι θα τις γιατρέψω. Το καλοκαίρι μπορείς να πεταχτείς ως το πάρκο Σοκόλνικι, όπου υπάρχει ένα ειδικό, πολύ καλό βότανο κι όπου επιπλέον θα χορτάσεις τσάμπα αποφάγια σαλαμιού, οι πολίτες πετάνε τα λιγδιασμένα χαρτιά, θα γλείψεις. Τώρα όμως, μες στο χειμώνα, που να πας; Σας έχουν κλωτσήσει; Σας έχουν. Κεραμίδα στα πλευρά σας έχουν πετάξει; Έχετε φάει κάμποσες. Όλα τα έχω δοκιμάσει κι έχω συμφιλιωθεί με τη μοίρα μου, και τώρα κλαίω όχι μόνο από σωματικό πόνο κι από κρύο, αλλά γιατί το πνεύμα μου σβήνει πια… Σβήνει το σκυλίσιο πνεύμα!

Το σώμα μου όμως το χτύπησαν, το τσάκισαν, το ξέσκισαν για τα καλά οι άνθρωποι. Το σημαντικότερο είναι, βλέπετε, ότι μόλις ο τύπος με περιέλουσε με το ζεματιστό νερό, η περιοχή κάτω από το τρίχωμα έγινε μια πληγή, που σημαίνει ότι η αριστερή πλευρά μου είναι πλέον εντελώς απροστάτευτη. Μπορώ πολύ εύκολα να αρπάξω πνευμονία, κι αν την αρπάξω, πολίτες, θα ψοφήσω από την πείνα. Άμα έχεις πνευμονία είθισται να μένεις ξαπλωμένος σε ένα χωλ, κάτω από τις σκάλες, όμως ποιος θα τρέχει για μένα, έναν κατάκοιτο μπακούρη σκύλο, στους κάδους απορριμμάτων προς αναζήτηση τροφής; Αν πάθει το πνευμόνι μου, θα σούρνομαι με την κοιλιά, θα εξασθενίσω κι ο κάθε επιτήδειος θα μπορεί να με χτυπήσει μέχρι θανάτου με το μπαστούνι του. Κι οι οδοκαθαριστές, με τα φτυάρια τους, θα με αρπάξουν από τα πόδια και θα με πετάξουν στο κάρο…

Καρδιά σκύλου, Mikhail Bulgakov

μτφ. Ελένη Μπακοπούλου, αντίποδες, 2014.

Διαβάστε περισσότερα…

The Subotica Sessions

4 Νοεμβρίου, 2021

Πως θα μετρήσουμε όλους τους ανθρώπους που θα χαθούν σ’ αυτόν τον πόλεμο; Τρέμω σαν ξερό φυλλαράκι το καταχείμωνο. Χτυπάνε τα δόντια μου. Δεν νομίζω πως γνώρισα πάνω από διακόσιες ψυχές στη ζωή μου, διακόσιους ανθρώπους να τους ξέρω με τ’ όνομά τους, δηλαδή. Οι ψυχές δεν είναι ποτάμια, που κυλάνε, κυλάνε ώσπου να φτάσουν στον καταρράχτη και να γκρεμιστούν στο θάνατο. Δεν είν’ έτσι οι ψυχές των ανθρώπων- αλλά ο πόλεμος έτσι τις θέλει. Μας περισσεύουν τόσες ψυχές; Πως είναι δυνατόν; ρωτάω τα χαμόδεντρα γύρω μου. Πρέπει να γυρίσω τώρα, ν’ αλλάξω τη δεύτερη βάρδια στις σκοπιές. Προσοχή, παρουσιάστε! Αλτ! Προσοχή, επ’ ώμου! Εμπρός μαρς!

Είναι τόση η σιωπή, που θα μπορούσες να πάρεις όρκο ότι το φεγγάρι ακούει. Οι κουκουβάγιες ακούνε. Κι οι λύκοι. Βγάζω το δίκοχο και ξύνω το ψειριασμένο μου κεφάλι. Σε λίγες μέρες, όταν θα ‘χουμε φύγει, οι λύκοι θα κατέβουν από τα βουνά και θ’ αρχίσουν να σκαλίζουν τις πέτρες που ‘χουμε σωριάσει πάνω από τους λάκκους με τους σκοτωμένους. Έτσι θα γίνει, είναι σίγουρο. Γι’ αυτό οι Ινδιάνοι δένουν τους δικούς τους νεκρούς σε στύλους ψηλούς να μην τους φτάνουν τ’ αγρίμια. Εμείς τους θάβουμε στο χώμα, επειδή πιστεύουμε πως έτσι είναι το σωστό. Έτσι το είπε ο Χριστός. Μόνο που ο Χριστός δεν ήξερε τίποτα για τούτον εδώ τον τόπο. Τόσο ανόητοι είμαστε. Εδώ πέρα δεν είναι, δεν μπορεί να είναι έτσι.

Sebastian Barry, Μέρες δίχως τέλος

μτφ. Μαρία Αγγελίδου, ΙΚΑΡΟΣ, 2018

Διαβάστε περισσότερα…

The Belgrade Sessions II

1 Νοεμβρίου, 2021

Γδύσου. Θα σου δώσω για φόρεμα το πούσι…Θα πιω άλλο ένα, για χάρη της θάλασσας… Για χάρη της γοργόνας πόχω στο μπράτσο μου. Που σαλτάρει στη θάλασσα κάθε νύχτα και με κερατώνει με τον Ποσειδώνα. Γυρίζει το πρωί που κοιμάμαι, γιομάτη φύκια και τσουκνίδες της θάλασσας. Όταν πιάνουμε στεριά για καιρό, μαραζώνει και χάνει τα χρώματά της… Ένα σπιτάκι στην εξοχή. Να κοιμάσαι μια βραδιά στα δύο χρόνια. Δίχως γυναίκα στο πλάι σου. Το πρωί να σαλπάρεις… Πάλι τα ντάκα ντούκα της μηχανής, η μυρωδιά της λάντζας, η βαπορίλα, ο μάγερας που κόβει τα νύχια του με το μαχαίρι της κουζίνας. Βάρδια γιερνέ, γιατάκι με κοριούς, επισκευές, μυρωδιά της μοράβια, πίσσα βρασμένη, απόπατοι δεξαμενής, νερό θολό στο μπουγιέλο. Νερό με τρίχες από λιοντάρια, ποταμίσιο, μαγαρισμένο από κροκόδειλους, βρωμόλογα στο τραπέζι, τσικνισμένο ρυζόγαλο, βλαστήμια για καλημέρα, αρρώστια της λαμαρίνας. Σκάτζα βάρδια με τράβηγμα από το χοντρό δάχτυλο του ποδιού. Βίρα, φούντο. Σταυροδρόμι. Σκάτζα βάρδια. Μπαταρίες στη φόρτιση. Ένα ποτό…; A la Casa de Lautrec Και τώρα μουσική. Τραγούδι της Κίνας. Ας πάμε πιο πίσω… Bolero. Μια μύγα που γυρίζει μέσα σε μια στρογγυλή γυάλινη σφαίρα, που αλλάζει χρώμα. Ξεκωλιάρα Ευρώπη… Ποιος θα με συγχωρέσει;

Νίκος Καββαδίας, Βάρδια, εκδ. ΚΕΔΡΟΣ, 1981.

Διαβάστε περισσότερα…

The Novi Sad Sessions II

21 Οκτωβρίου, 2021

Η Μεσόγειος για μας είναι κακοδιώχτης. Για κείνους που τη διασχίζουν στριμωγμένοι κι όρθιοι σε ριψοκίνδυνα μπάρκα, η Μεσόγειος είναι καλοδέχτης. Το καλοκαίρι στ’ ανοιχτά διασταυρώνονται σχεδίες και ιστιοπλοϊκά, οι πιο αντίθετες μοίρες. Η κομψή, αδιάφορη χάρη ενός φουσκωμένου πανιού με λίγους επιβάτες στο κατάστρωμα περνάει ξυστά από τη βάρκα με τους τσουβαλιασμένους σαν σαρδέλες. Δεν απαντάει στο χαιρετισμό και στην έκκληση για βοήθεια. Η ακονισμένη πλώρη του ανοίγει τα κύματα σε απαλούς βοστρύχους. Από τη βάρκα το κοιτάνε να τραβάει μπροστά χωρίς να μπορούν να εξηγήσουν γιατί, αν και γερμένο στο πλάι, δεν αναποδογυρίζει, δε βουλιάζει, όπως συμβαίνει σ’ αυτούς. Μερικοί απ’ αυτούς χαμογελούν βλέποντας την προσωποποίηση της τύχης. Μερικοί ελπίζουν να βρουν μια θέση σ’ έναν τέτοιο κόσμο. Μερικοί απελπίζονται μ’ έναν τέτοιο κόσμο.

Erri De Luca, Η ιστορία της Ειρήνης

μτφ. Κωνσταντίνα Ευαγγέλου, κέλευθος, 2018

Διαβάστε περισσότερα…

διασχίζοντας την Ήπειρο με ένα ραβδί (II)

12 Οκτωβρίου, 2021

Εμ, πως να με παραδεχτούνε μετά; Πώς να με παραδεχτούνε, όταν όλοι είναι γραπωμένοι από κάπου κι εγώ τους λέω πως δεν έχει νόημα ούτε η σκέψη τους ούτε η πράξη τους, δεν έχει νόημα τίποτε, ούτε καν αυτές οι φράσεις, πολύ περισσότερο οι κακίες μου κι οι καλοσύνες των άλλων που είναι γεμάτες αφέλεια. Ακόμα και τα παιδιά που σκοτώθηκαν μέσα στο δάσος, χάσανε τη ζωή τους χωρίς αποτέλεσμα, χαντακώθηκαν, βούλωσαν τα ορύγματα, κι ήρθαν κατόπιν οι άλλοι, ήρθαν οι νικητές και ξεθάβανε λιωμένα πτώματα, ήρθαν και τους φωτογράφιζαν, ενώ η μάνα του Τάκη έπρεπε ν’ αναγνωρίσει το παιδί της από τις κουμπότρυπες του παντελονιού, όχι από το πρόσωπο, αυτό δεν υπήρχε καθόλου, μόνο από τις κουμπότρυπες που τις είχε σιάξει η ίδια με μια ραφή ιδιότροπη (ήταν φραγκοραφτού) «Αχ, το παιδάκι μου. Να οι κουμπότρυπες που τις έσιαξα», έτσι κι έτσι, (δε θυμάμαι ακριβώς, πέρασε άλλωστε τόσος καιρός από τότε που ξεθάβανε παιδιά μέσα από το δάσος), «αυτό είναι το παιδάκι μου», όλο έλεγε κι οι άλλοι δε χαμπαριάζανε τίποτε, μόνο φωτογράφιζαν, και βγήκαν αργότερα με τις εφημερίδες τους παρουσιάζοντας «τα εγκλήματα», κάνοντας τα θύματα θύτες, δηλαδή πως σφαγιάσθηκε ο Τάκης από τον Τάκη.

Μάριος Χάκκας, Ο Μπιντές και άλλες ιστορίες, εκδ. Κέδρος, 1993

.

Διαβάστε περισσότερα…

διασχίζοντας την Ήπειρο με ένα ραβδί (I)

12 Οκτωβρίου, 2021

.

Αλλά έχουν μάτια κάτασπρα χωρίς ματόκλαδα
και τα χέρια τους είναι λιγνά σαν τα καλάμια.

Κύριε, όχι μ’ αυτούς. Γνώρισα
τη φωνή των παιδιών την αυγή
πάνω σε πράσινες πλαγιές ροβολώντας
χαρούμενα σαν μέλισσες και σαν
τις πεταλούδες, με τόσα χρώματα.
Κύριε, όχι μ’ αυτούς, η φωνή τους
δε βγαίνει καν από το στόμα τους.
Στέκεται εκεί κολλημένη σε κίτρινα δόντια.

Δική σου η θάλασσα κι ο αγέρας
μ’ ένα άστρο κρεμασμένο στο στερέωμα,
Κύριε, δεν ξέρουνε πως είμαστε
ό,τι μπορούμε να είμαστε
γιατρεύοντας τις πληγές μας με τα βότανα
που βρίσκουμε πάνω σε πράσινες πλαγιές,
όχι άλλες, τούτες τις πλαγιές κοντά μας·
πως ανασαίνουμε όπως μπορούμε ν’ ανασάνουμε
με μια μικρούλα δέηση κάθε πρωί
που βρίσκει τ’ ακρογιάλι ταξιδεύοντας
στα χάσματα της μνήμης —

Κύριε, όχι μ’ αυτούς. Ας γίνει αλλιώς το θέλημά σου.

Γιώργος Σεφέρης, Υστερόγραφο. Ποιήματα, Ίκαρος, Αθήνα 1998

.

Διαβάστε περισσότερα…