Μετάβαση στο περιεχόμενο

The Vukovar Sessions

8 Νοεμβρίου, 2021

Τα πλευρά μου πονάνε ανυπόφορα κι ο ορίζοντας της καριέρας μου διαγράφεται με απόλυτη ευκρίνεια: αύριο θα εμφανιστούν οι πληγές κι αναρωτιέμαι με τι θα τις γιατρέψω. Το καλοκαίρι μπορείς να πεταχτείς ως το πάρκο Σοκόλνικι, όπου υπάρχει ένα ειδικό, πολύ καλό βότανο κι όπου επιπλέον θα χορτάσεις τσάμπα αποφάγια σαλαμιού, οι πολίτες πετάνε τα λιγδιασμένα χαρτιά, θα γλείψεις. Τώρα όμως, μες στο χειμώνα, που να πας; Σας έχουν κλωτσήσει; Σας έχουν. Κεραμίδα στα πλευρά σας έχουν πετάξει; Έχετε φάει κάμποσες. Όλα τα έχω δοκιμάσει κι έχω συμφιλιωθεί με τη μοίρα μου, και τώρα κλαίω όχι μόνο από σωματικό πόνο κι από κρύο, αλλά γιατί το πνεύμα μου σβήνει πια… Σβήνει το σκυλίσιο πνεύμα!

Το σώμα μου όμως το χτύπησαν, το τσάκισαν, το ξέσκισαν για τα καλά οι άνθρωποι. Το σημαντικότερο είναι, βλέπετε, ότι μόλις ο τύπος με περιέλουσε με το ζεματιστό νερό, η περιοχή κάτω από το τρίχωμα έγινε μια πληγή, που σημαίνει ότι η αριστερή πλευρά μου είναι πλέον εντελώς απροστάτευτη. Μπορώ πολύ εύκολα να αρπάξω πνευμονία, κι αν την αρπάξω, πολίτες, θα ψοφήσω από την πείνα. Άμα έχεις πνευμονία είθισται να μένεις ξαπλωμένος σε ένα χωλ, κάτω από τις σκάλες, όμως ποιος θα τρέχει για μένα, έναν κατάκοιτο μπακούρη σκύλο, στους κάδους απορριμμάτων προς αναζήτηση τροφής; Αν πάθει το πνευμόνι μου, θα σούρνομαι με την κοιλιά, θα εξασθενίσω κι ο κάθε επιτήδειος θα μπορεί να με χτυπήσει μέχρι θανάτου με το μπαστούνι του. Κι οι οδοκαθαριστές, με τα φτυάρια τους, θα με αρπάξουν από τα πόδια και θα με πετάξουν στο κάρο…

Καρδιά σκύλου, Mikhail Bulgakov

μτφ. Ελένη Μπακοπούλου, αντίποδες, 2014.

Διαβάστε περισσότερα…

The Subotica Sessions

4 Νοεμβρίου, 2021

Πως θα μετρήσουμε όλους τους ανθρώπους που θα χαθούν σ’ αυτόν τον πόλεμο; Τρέμω σαν ξερό φυλλαράκι το καταχείμωνο. Χτυπάνε τα δόντια μου. Δεν νομίζω πως γνώρισα πάνω από διακόσιες ψυχές στη ζωή μου, διακόσιους ανθρώπους να τους ξέρω με τ’ όνομά τους, δηλαδή. Οι ψυχές δεν είναι ποτάμια, που κυλάνε, κυλάνε ώσπου να φτάσουν στον καταρράχτη και να γκρεμιστούν στο θάνατο. Δεν είν’ έτσι οι ψυχές των ανθρώπων- αλλά ο πόλεμος έτσι τις θέλει. Μας περισσεύουν τόσες ψυχές; Πως είναι δυνατόν; ρωτάω τα χαμόδεντρα γύρω μου. Πρέπει να γυρίσω τώρα, ν’ αλλάξω τη δεύτερη βάρδια στις σκοπιές. Προσοχή, παρουσιάστε! Αλτ! Προσοχή, επ’ ώμου! Εμπρός μαρς!

Είναι τόση η σιωπή, που θα μπορούσες να πάρεις όρκο ότι το φεγγάρι ακούει. Οι κουκουβάγιες ακούνε. Κι οι λύκοι. Βγάζω το δίκοχο και ξύνω το ψειριασμένο μου κεφάλι. Σε λίγες μέρες, όταν θα ‘χουμε φύγει, οι λύκοι θα κατέβουν από τα βουνά και θ’ αρχίσουν να σκαλίζουν τις πέτρες που ‘χουμε σωριάσει πάνω από τους λάκκους με τους σκοτωμένους. Έτσι θα γίνει, είναι σίγουρο. Γι’ αυτό οι Ινδιάνοι δένουν τους δικούς τους νεκρούς σε στύλους ψηλούς να μην τους φτάνουν τ’ αγρίμια. Εμείς τους θάβουμε στο χώμα, επειδή πιστεύουμε πως έτσι είναι το σωστό. Έτσι το είπε ο Χριστός. Μόνο που ο Χριστός δεν ήξερε τίποτα για τούτον εδώ τον τόπο. Τόσο ανόητοι είμαστε. Εδώ πέρα δεν είναι, δεν μπορεί να είναι έτσι.

Sebastian Barry, Μέρες δίχως τέλος

μτφ. Μαρία Αγγελίδου, ΙΚΑΡΟΣ, 2018

Διαβάστε περισσότερα…

The Belgrade Sessions II

1 Νοεμβρίου, 2021

Γδύσου. Θα σου δώσω για φόρεμα το πούσι…Θα πιω άλλο ένα, για χάρη της θάλασσας… Για χάρη της γοργόνας πόχω στο μπράτσο μου. Που σαλτάρει στη θάλασσα κάθε νύχτα και με κερατώνει με τον Ποσειδώνα. Γυρίζει το πρωί που κοιμάμαι, γιομάτη φύκια και τσουκνίδες της θάλασσας. Όταν πιάνουμε στεριά για καιρό, μαραζώνει και χάνει τα χρώματά της… Ένα σπιτάκι στην εξοχή. Να κοιμάσαι μια βραδιά στα δύο χρόνια. Δίχως γυναίκα στο πλάι σου. Το πρωί να σαλπάρεις… Πάλι τα ντάκα ντούκα της μηχανής, η μυρωδιά της λάντζας, η βαπορίλα, ο μάγερας που κόβει τα νύχια του με το μαχαίρι της κουζίνας. Βάρδια γιερνέ, γιατάκι με κοριούς, επισκευές, μυρωδιά της μοράβια, πίσσα βρασμένη, απόπατοι δεξαμενής, νερό θολό στο μπουγιέλο. Νερό με τρίχες από λιοντάρια, ποταμίσιο, μαγαρισμένο από κροκόδειλους, βρωμόλογα στο τραπέζι, τσικνισμένο ρυζόγαλο, βλαστήμια για καλημέρα, αρρώστια της λαμαρίνας. Σκάτζα βάρδια με τράβηγμα από το χοντρό δάχτυλο του ποδιού. Βίρα, φούντο. Σταυροδρόμι. Σκάτζα βάρδια. Μπαταρίες στη φόρτιση. Ένα ποτό…; A la Casa de Lautrec Και τώρα μουσική. Τραγούδι της Κίνας. Ας πάμε πιο πίσω… Bolero. Μια μύγα που γυρίζει μέσα σε μια στρογγυλή γυάλινη σφαίρα, που αλλάζει χρώμα. Ξεκωλιάρα Ευρώπη… Ποιος θα με συγχωρέσει;

Νίκος Καββαδίας, Βάρδια, εκδ. ΚΕΔΡΟΣ, 1981.

Διαβάστε περισσότερα…

The Novi Sad Sessions II

21 Οκτωβρίου, 2021

Η Μεσόγειος για μας είναι κακοδιώχτης. Για κείνους που τη διασχίζουν στριμωγμένοι κι όρθιοι σε ριψοκίνδυνα μπάρκα, η Μεσόγειος είναι καλοδέχτης. Το καλοκαίρι στ’ ανοιχτά διασταυρώνονται σχεδίες και ιστιοπλοϊκά, οι πιο αντίθετες μοίρες. Η κομψή, αδιάφορη χάρη ενός φουσκωμένου πανιού με λίγους επιβάτες στο κατάστρωμα περνάει ξυστά από τη βάρκα με τους τσουβαλιασμένους σαν σαρδέλες. Δεν απαντάει στο χαιρετισμό και στην έκκληση για βοήθεια. Η ακονισμένη πλώρη του ανοίγει τα κύματα σε απαλούς βοστρύχους. Από τη βάρκα το κοιτάνε να τραβάει μπροστά χωρίς να μπορούν να εξηγήσουν γιατί, αν και γερμένο στο πλάι, δεν αναποδογυρίζει, δε βουλιάζει, όπως συμβαίνει σ’ αυτούς. Μερικοί απ’ αυτούς χαμογελούν βλέποντας την προσωποποίηση της τύχης. Μερικοί ελπίζουν να βρουν μια θέση σ’ έναν τέτοιο κόσμο. Μερικοί απελπίζονται μ’ έναν τέτοιο κόσμο.

Erri De Luca, Η ιστορία της Ειρήνης

μτφ. Κωνσταντίνα Ευαγγέλου, κέλευθος, 2018

Διαβάστε περισσότερα…

διασχίζοντας την Ήπειρο με ένα ραβδί (II)

12 Οκτωβρίου, 2021

Εμ, πως να με παραδεχτούνε μετά; Πώς να με παραδεχτούνε, όταν όλοι είναι γραπωμένοι από κάπου κι εγώ τους λέω πως δεν έχει νόημα ούτε η σκέψη τους ούτε η πράξη τους, δεν έχει νόημα τίποτε, ούτε καν αυτές οι φράσεις, πολύ περισσότερο οι κακίες μου κι οι καλοσύνες των άλλων που είναι γεμάτες αφέλεια. Ακόμα και τα παιδιά που σκοτώθηκαν μέσα στο δάσος, χάσανε τη ζωή τους χωρίς αποτέλεσμα, χαντακώθηκαν, βούλωσαν τα ορύγματα, κι ήρθαν κατόπιν οι άλλοι, ήρθαν οι νικητές και ξεθάβανε λιωμένα πτώματα, ήρθαν και τους φωτογράφιζαν, ενώ η μάνα του Τάκη έπρεπε ν’ αναγνωρίσει το παιδί της από τις κουμπότρυπες του παντελονιού, όχι από το πρόσωπο, αυτό δεν υπήρχε καθόλου, μόνο από τις κουμπότρυπες που τις είχε σιάξει η ίδια με μια ραφή ιδιότροπη (ήταν φραγκοραφτού) «Αχ, το παιδάκι μου. Να οι κουμπότρυπες που τις έσιαξα», έτσι κι έτσι, (δε θυμάμαι ακριβώς, πέρασε άλλωστε τόσος καιρός από τότε που ξεθάβανε παιδιά μέσα από το δάσος), «αυτό είναι το παιδάκι μου», όλο έλεγε κι οι άλλοι δε χαμπαριάζανε τίποτε, μόνο φωτογράφιζαν, και βγήκαν αργότερα με τις εφημερίδες τους παρουσιάζοντας «τα εγκλήματα», κάνοντας τα θύματα θύτες, δηλαδή πως σφαγιάσθηκε ο Τάκης από τον Τάκη.

Μάριος Χάκκας, Ο Μπιντές και άλλες ιστορίες, εκδ. Κέδρος, 1993

.

Διαβάστε περισσότερα…

διασχίζοντας την Ήπειρο με ένα ραβδί (I)

12 Οκτωβρίου, 2021

.

Αλλά έχουν μάτια κάτασπρα χωρίς ματόκλαδα
και τα χέρια τους είναι λιγνά σαν τα καλάμια.

Κύριε, όχι μ’ αυτούς. Γνώρισα
τη φωνή των παιδιών την αυγή
πάνω σε πράσινες πλαγιές ροβολώντας
χαρούμενα σαν μέλισσες και σαν
τις πεταλούδες, με τόσα χρώματα.
Κύριε, όχι μ’ αυτούς, η φωνή τους
δε βγαίνει καν από το στόμα τους.
Στέκεται εκεί κολλημένη σε κίτρινα δόντια.

Δική σου η θάλασσα κι ο αγέρας
μ’ ένα άστρο κρεμασμένο στο στερέωμα,
Κύριε, δεν ξέρουνε πως είμαστε
ό,τι μπορούμε να είμαστε
γιατρεύοντας τις πληγές μας με τα βότανα
που βρίσκουμε πάνω σε πράσινες πλαγιές,
όχι άλλες, τούτες τις πλαγιές κοντά μας·
πως ανασαίνουμε όπως μπορούμε ν’ ανασάνουμε
με μια μικρούλα δέηση κάθε πρωί
που βρίσκει τ’ ακρογιάλι ταξιδεύοντας
στα χάσματα της μνήμης —

Κύριε, όχι μ’ αυτούς. Ας γίνει αλλιώς το θέλημά σου.

Γιώργος Σεφέρης, Υστερόγραφο. Ποιήματα, Ίκαρος, Αθήνα 1998

.

Διαβάστε περισσότερα…

The Ioannina Sessions

11 Οκτωβρίου, 2021

Ευθύνες, αυτοθυσία, προδοσία, λάθη, πάθη, ψέμα κι αλήθειες η εφήμερη. Σου πέσαν βαριά, μα όλα τα γεύτηκες. Εγώ δεν αποτόλμησα να ξαμολήσω το αλυσοδεμένο θεριό μέσα μου, συγχώρα με γι’ αυτό, με τρομάζουν τα ασύδοτα ανθρώπινα ένστικτα, είναι αιμοβόρικα, πρέπει να τους κρατάμε καλά τα γκέμια, στο ’χα πει: σκοτώνουν κόσμο, στο τέλος κι εμάς. Μην χολοσκάς όμως, δεν πά κι ο δρόμος μας να χει ομίχλες, καταχνιά, θύελλες, του Μωυσή τις εντολές κριτές και φόβητρο τις κατάρες του Φαραώ, θα υπερνικήσουμε τον εχθρό. Στο καναβάτσο βρίσκεται αλλά δεν λέει να το παραδεχτεί. Αμύνεται απ’ τη γνωστοποίηση της έλευσής μας σε αυτή τη γη. Η μάχη των μυρίων εναντίον ενός είναι ξεκάθαρη νίκη του ενός, ανεξαρτήτως έκβασης. Ιστορικός κανόνας. Κανείς δεν μνημονεύει, δεν επικροτεί και δεν ταυτίζεται με τους μύριους και μοιραίους μα με τον μοναδικό, αυτόν που σαν διαμάντι χαράσσει ανεξίτηλα πορείες σκέψης και συνείδησης ρίχνοντας εν ριπή οφθαλμού τον αθάνατο σπόρο του στο αυλάκι της ανθρώπινης εξέλιξης. Σπόρο που αποστρέφεται ο εξουσιαστής. Τον συνθλίβει με μανία στο γουδί της ιστορίας κάνοντάς τον αλοιφή και μην έχοντας πώς να απαλλαχθεί (αν και ο ίδιος από αυτόν τρέφεται κρυφά), προσθέτει παραπλανητικές γεύσεις για να τον σερβίρει εύπεπτο στο πεινασμένο και ελεγχόμενο ποίμνιό του ως εφεύρεση και προσφορά του ίδιου! Εμείς τις νίκες μας δεν τις θέλουμε για μια θέση στο βούρκο, μα για να χαιρόμαστε τις ουράνιες πίστες όπου μόνο ανώτερες ψυχές ξέρουν πώς να χορεύουν…

Βασίλης Παλαιοκώστας, Μια φυσιολογική ζωή

εκδόσεις των συναδέλφων, 2019

Διαβάστε περισσότερα…

The Chania Sessions XXX

25 Νοεμβρίου, 2020

Γιατί όμως είναι τα δέντρα τόσο κοινωνικά πλάσματα, γιατί μοιράζονται την τροφή τους με άλλα δέντρα του ίδιου είδους και φροντίζουν έτσι τους ανταγωνιστές τους; Οι λόγοι για τους οποίους συμβαίνει αυτό είναι οι ίδιοι με εκείνους που ισχύουν και στις ανθρώπινες κοινωνίες: Με παρέα είναι πάντα καλύτερα.

Ένα δέντρο δεν είναι δάσος, δεν μπορεί να δημιουργήσει ένα τοπικό ισορροπημένο κλίμα, είναι απροστάτευτο και εκτεθειμένο σε όλες τις καιρικές συνθήκες. Αντιθέτως, πολλά δέντρα μαζί δημιουργούν ένα οικοσύστημα που μετριάζει τις ακραίες θερμοκρασίες ψύχους ή ζέστης, αποθηκεύει μεγάλες ποσότητες νερού και απελευθερώνει καθαρό αέρα.

Σε ένα τέτοιο περιβάλλον μπορούν να ζήσουν προστατευμένα και για πολλά χρόνια. Για να επιτευχθεί αυτό πρέπει να διατηρηθεί πάση θυσία η κοινότητα. Αν κάθε δέντρο ενδιαφερόταν μόνο για τον εαυτό του, τότε αρκετά απ’ αυτά δε θα κατάφερναν να γεράσουν. Οι συνεχείς θάνατοι θα είχαν ως αποτέλεσμα πολλές και μεγάλες τρύπες στην κομοστέγη, απ’ όπου θα μπορούσαν να περάσουν οι θύελλες και να ρίξουν κάτω ακόμα περισσότερους κορμούς. Η καλοκαιρινή ζέστη θα έφτανε μέχρι το έδαφος του δάσους και θα το στέγνωνε τελείως. Κι αυτό θα έκανε τους πάντες να υποφέρουν.

Συνεπώς, κάθε δέντρο είναι πολύτιμο για την κοινότητα και αξίζει να διατηρηθεί όσο το δυνατόν περισσότερο. Ως εκ τούτου, η κοινότητα στηρίζει ακόμα και τα άρρωστα δέντρα και τα τροφοδοτεί με θρεπτικά συστατικά μέχρι να ανακάμψουν. Την επόμενη φορά ίσως πρέπει να γίνει το αντίστροφο και να χρειάζεται βοήθεια το δέντρο-βοηθός.

Peter Wohlleben, Η Μυστική Ζωή των Δέντρων

μτφ. Γιώτα Λαγουδάκου, Πατάκης, 2017

Διαβάστε περισσότερα…

The Nisyros Sessions III

3 Νοεμβρίου, 2020

Είμαστε από νερό. Η ζωή ανάβλυσε από το νερό. Τα ποτάμια είναι το αίμα που τρέφει τη γη, και από νερό είναι τα κύτταρα που μας σκέφτονται, τα δάκρυα που μας κλαίνε και η μνήμη που μας θυμάται. Η μνήμη μας αφηγείται πως οι έρημοι του σήμερα ήταν τα δάση του χθες, και πως η ξηρασία στον κόσμο ήταν κάποτε υγρασία, εκείνους τους μακρινούς καιρούς όπου το νερό και η γη δεν ήταν κανενός, και ανήκαν σε όλους. Ποιος ιδιοποιήθηκε το νερό; Ο πίθηκος που είχε το ρόπαλο. Ο άοπλος πίθηκος πέθανε από το ρόπαλο του οπλισμένου. Αν δεν με απατά η μνήμη μου, έτσι αρχίζει η ταινία 2001, Οδύσσεια του διαστήματος. Λίγο καιρό αργότερα, το 2009, ένα διαστημόπλοιο ανακάλυψε νερό στο φεγγάρι. Η είδηση επιτάχυνε τα σχέδια κατάκτησης. Καημένο φεγγάρι…

Eduardo Galeano, Οι Μέρες Αφηγούνται

μτφ. Ισμήνη Κανσή, Πάπυρος, 2012

Διαβάστε περισσότερα…

The Rhodes Sessions

5 Οκτωβρίου, 2020

Μόλις δέσει το πλοίο, το πρώτο πράγμα που βλέπω είναι ένα παράπηγμα από λαμαρίνα. Η Μαρίνα μου μεταφράζει αυτό που έχει γράψει κάποιος στον τοίχο. Λέει: «Η γλυκιά ζωή». Παντού βλέπεις μόνο πασάλους και σανίδες, από πάνω είναι τοποθετημένες τσιμεντένιες πλάκες γεμάτες τρύπες. Η σκουριά τρώει σιγά σιγά τα θεμέλια. Κάτω από τα ανοιχτά μας αυτοκίνητα βροντάνε τα μαδέρια. Όλα θυμίζουν το 1919: Ακόμα και η ηχώ της ιστορίας κάνει θόρυβο, όπως τα φορτηγάκια που τρέχουν εδώ φορτωμένα με κοτρόνες.

Hans Magnus Enzensberger, Αναβρασμός

μτφ. Σπύρος Μοσκόβου, Βιβλιοπωλείον της ΕΣΤΙΑΣ, 2016

Διαβάστε περισσότερα…