Skip to content

Χανιά: 21 χρόνια από την Εξέγερση της Νομαρχίας

23 Ιουλίου, 2011

         

Σήμερα είναι η επέτειος της εξέγερσης του μεγαλύτερου ευρωπαϊκού κινήματος ενάντια στις βάσεις του θανάτου στη Σούδα που το 1990 οδήγησε στο κάψιμο της Νομαρχίας Χανίων και την κήρυξη του νομού σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Η βίαιη και αναίτια καταστολή μιας ειρηνικής πορείας ενάντια στις βάσεις οδήγησε στη «Δίκη των 28» (μια από τις μεγαλύτερες σε διάρκεια δίκες της μεταπολίτευσης) και έμελλε να αποτελέσει το τέλος ενός πολύ μεγάλου κινήματος, που κανείς δεν μπορεί να γνωρίζει τι θα είχε καταφέρει μέχρι σήμερα, αν δεν το βύθιζαν στη βία. Η επέτειος αυτή φυσικά δεν γιορτάζεται, αφού οι κήνσορες της ηθικής προτίμησαν να παραμείνει στη λήθη.

            

Αναδημοσιεύω το συγκλονιστικό, κατά τη γνώμη μου, κείμενο του Νίκου Μαρκετάκη, από τα ελάχιστα που έχουν γραφτεί για το γεγονός από το blog Ανορθρόγραφο:

                  

Χανιά, 23 Ιούλη 1990. Η Εξέγερση της Νομαρχίας. Η εξεγερτική κορύφωση του μαζικότερου αντιβασικού κινήματος της Ευρώπης, η οποία σήμανε και το τέλος του σε μία μόλις ημέρα…

         

Όλα άρχισαν όταν η Επιτροπή κατά των Βάσεων πήγε να παραδώσει ψήφισμα στον νεοδιορισθέντα νομάρχη Χανίων. Ο πολύς Νάτσικας, με τον αέρα του εκλεκτού του “Ψηλού”, έβαλε την αστυνομία να πετάξει έξω από το κτίριο την επιτροπή. Αυτό στάθηκε η αφορμή, η θρυαλλίδα για να ξεσπάσει η οργή των χανιωτών για την πρόσφατη ανανέωση της Σύμβασης για την νατοϊκή και αμερικανική Βάση για ακόμη 50 χρόνια.

             

Η εξέλιξη των γεγονότων ήταν ραγδαία. Σε ελάχιστη ώρα κόσμος αρχίζει να συρρέει κατά κύματα στην πλατεία μπροστά από τη νομαρχία. Η αστυνομία χτυπά ανελέητα. Ξύλο, πάρα πολύ ξύλο. Τα νέα διαδίδονται αστραπιαία. Μέσα στο πνιγηρό καταμεσήμερο, οι άνθρωποι αφήνουν τις δουλειές τους, αφήνουν τις παραλίες, και κατευθύνονται προς την πλατεία. Πέφτουν τα πρώτα δακρυγόνα. Πλέον όμως η πλατεία γεμίζει με χιλιάδες λαού που ζητούν την σύγκρουση. Η αστυνομία κλείνεται στο κτίριο και οι ενισχύσεις απ’ έξω αποτυγχάνουν να εκκενώσουν την πλατεία και τους γύρω δρόμους.

           

Ο κόσμος μαθαίνει ότι έρχονται κι άλλες ενισχύσεις – από Αθήνα και Ηράκλειο με C130. Ελικόπτερα κατεβάζουν ΜΑΤ στο στρατόπεδο Μαρκόπουλου, τα οποία πορεύονται σε φάλαγγες μέχρι την Νομαρχία. Οι κάτοικοι του Άη Γιάννη έχουν ακόμα να λένε για το χουντοθέαμα που αντίκρισαν, αυτοί και τα κοπέλια τους. Τα καταστήματα κλείνουν, μανάδες παίρνουν τα παιδιά από τα γύρω σχολεία. Έρχεται κι ο μητροπολίτης για να μιλήσει στα ΜΑΤ μόλις καταφθάνουν. Τρώει κι αυτός δακρυγόνα. Τους μιλάει. Αποχωρεί. Πέφτουν άπειρα δακρυγόνα. Οι διαδηλωτές επιτίθενται στους αστυνομικούς με ό,τι βρουν μπροστά τους. Στο μεταξύ έχουν ανάψει οι πρώτες φωτιές – για τα χημικά. Τα ΜΑΤ επιτίθενται λυσσασμένα. Οδοφράγματα και μάχες σώμα με σώμα. Ρίχνονται οι πρώτες μολότοφ.

       

Τα πράγματα αγριεύουν. Φτάνει κόσμος από την επαρχία με τα αγροτικά. Πολλοί είναι πλέον οπλισμένοι. Πέφτουν σκάγια εναντίον της αστυνομίας, ακόμα και από τα γύρω μπαλκόνια. Απαντούν με πλαστικές σφαίρες στο ψαχνό. Ειδικές δυνάμεις της αστυνομίας μπουκάρουν στις πολυκατοικίες. Ο λαός εισβάλει στο κτίριο και του βάζει φωτιά. Αλλόφρονες οι εγκλωβισμένοι υπάλληλοι φυγαδεύονται από τα παράθυρα του ορόφου με τη βοήθεια της πυροσβεστικής. Συλλαμβάνονται διαδηλωτές.

         

Μετά από ολονύχτιες μάχες και με την νομαρχία καμμένη ο κόσμος τελικά αποχωρεί. Η πιο μεγαλειώδης μέρα του εγχώριου αντιβασικού κινήματος θα γίνει η αρχή του τέλους του. Την επόμενη μέρα ο αντιπολιτευόμενος πασόκικος μηχανισμός καλεί σε πορεία, με τους βουλευτές του στην κεφαλή της. Με αντικυβερνητικά συνθήματα παρασέρνουν τον κόσμο σε μια τεράστια διαδήλωση με πρώτο και κύριο αίτημα να φύγει ο νομάρχης. Η ιστορική ευκαιρία να δικαιωθούν οι αγώνες ενός πολύχρονου δυναμικού κινήματος (να κλείσουν οι Βάσεις δηλ) χάθηκε, με την επαύριο να βρίσκει τους πάντες να τά ‘χουν με τον Μητσοτάκη και το νομάρχη του – και δυστυχώς δεν φαίνεται πουθενά στον ορίζοντα η επόμενη. Ως σκιά του εαυτού του, το αντιβασικό κίνημα επέζησε για λίγα ακόμα χρόνια, όσο κράτησε δηλ η “Δίκη της Νομαρχίας”, μία από τις μεγαλύτερες σε διάρκεια δίκες της μεταπολίτευσης.

           

Από κει και μετά έσβησε… Μετεμψυχώθηκε όμως σε άλλα κατά καιρούς, διαφορετικά κινήματα. Η πνοή του μεγαλείου του φτάνει στις μέρες μας με τη μορφή μιας διάθεσης, μιας κουλτούρας αγώνα, που θέλει να συναντιούνται συχνά-πυκνά διαφορετικοί και ετερόκλητοι πολιτικοί χώροι, μεταξύ τους αλλά και με ευρύτερα κοινωνικά κομμάτια, σε συμμαχίες δρόμου, σε κινήματα πόλης, σε τοπικές αντιστάσεις, σε πρωτοβουλίες αλληλεγγύης. Η σχετική «ευκαμψία» με την οποία συναντιούνται χώροι που αλλού δεν είναι δυνατόν να συνυπάρξουν ποτέ, ήταν το χαρακτηριστικό γνώρισμα εκείνου του κινήματος και η πιο σημαντική – αν και άρρητη – κληρονομιά του στην ιδιαίτερη πολιτική γεωγραφία αυτής της πόλης.

           

Προσέξτε όμως κάτι! Ο γράφων την ημέρα εκείνη ήταν 9 χρονώ και ήταν στο σχολείο του. Δεν έχει καμία εικόνα των γεγονότων. Η ελλιπέστατη και σίγουρα μη πιστή αυτή εξιστόρηση βασίστηκε σε ελάχιστες προφορικές μαρτυρίες από δω κι από κει, οι οποίες πιθανόν και να έχουν ξεφτίσει μες στο μυαλό του. Δεν θα βρείτε την ιστορία αυτή πουθενά γραμμένη. Σε κανένα ημερολόγιο, σε κανένα “σαν σήμερα” δεν θα βρείτε μια τόση δα αναφορά. Σε καμία επέτειο, κανένας λόγος, από κανέναν πολιτικό-πολιτευτή-πολιτικάντη, δεν ακούστηκε ποτέ. Από την μέρα που αθωώθηκαν πανηγυρικά όλοι οι κατηγορούμενοι, σε κανένα βιβλίο δεν έχει αφιερωθεί μία αράδα για το γεγονός. Μία απόλυτη ομερτά έχει πέσει στα Χανιά, από τα αριστερά και από τα δεξιά. Στην υπόλοιπη χώρα φυσικά, πολλοί έχουν ακουστά την περίφημη αυτή ατάκα του Μητσοτάκη προς τους «άνδρες» των ΜΑΤ, αλλά κανείς δεν γνωρίζει με ποια αφορμή ακριβώς την εκστόμισε. Σε αυτήν την πόλη που συνέβησαν όλα αυτά τα γεγονότα, αυτός ο παλλαϊκός ξεσηκωμός και η πρώτη επίθεση σε κυβερνητικό κτίριο μετά το Κιλελέρ (αν εξαιρέσουμε φυσικά την Κατοχή και τον Εμφύλιο), κανείς δεν μιλάει, κανείς δε θυμάται, κανείς δεν αναρωτιέται.

         

Η συνήθεια της διαβίωσης δίπλα σε μια άκρως στρατιωτικοποιημένη ζώνη θανάτου και καρκίνου, έχει αποκοιμίσει τις μνήμες, τις αισθήσεις, την περηφάνια. Παρά το λήθαργο όμως και την έντεχνα ενορχηστρωμένη ομερτά, συμβαίνει κάτι το φαινομενικά “παράδοξο”. Αν κάποτε αναφερθεί το γεγονός σε μια καθημερινή κουβέντα μεταξύ καθημερινών ανθρώπων, θα μυριστεί κανείς μια περήφανη νοσταλγία. Σαν να είναι περήφανοι για πράγματα που έκαναν αλλά δεν πολυθυμούνται γιατί τα έκαναν, για ένα γεγονός που έζησαν αλλά το έχουν ψιλοξεχάσει. Ίσως η μνήμη της λαϊκής εξέγερσης ενάντια στην υποτέλεια και την ξεφτίλα, να είναι πιο δυνατή από θα ήθελαν οι τσανακογλείφτες των στρατοκρατόρων, οι εντόπιοι αρχόντοι και τα παπαγαλάκια τους. Το σίγουρο όμως είναι ότι και φέτος ελάχιστοι άνθρωποι θα θυμηθούν τι έγινε (για την ακρίβεια, τι έκαναν!!!) πριν 20 χρόνια στην πόλη τους…

           

Διαβάστε επίσης:

Λεβεντιά και βάσεις δεν πάνε μαζί

23 Ιουλίου 1990: Μια επέτειος που δεν γιορτάζεται

Λεφτά υπάρχουν: Μόνο για το ΝΑΤΟ! Σούπερ βάση γίνεται η Σούδα

.

4 σχόλια leave one →
  1. 23 Ιουλίου, 2011 8:58 μμ

    Σωστά τα περιγράφεις απλά θέλω να προσθέσω ότι την περίοδο εκείνη ο Ραδιοφωνικός Σταθμός Κρήτη 101,5 του Ν.Αγγελάκη είχε ακροαματικότητα περίπου 80% στα Χανιά.
    Λόγω ΠΑΣΟΚ και λόγο του ότι ήταν ο πρώτος «επίσημος» ιδιωτικός ραδιοφωνικός σταθμός του νομού.
    Την περιγραφή των πρώτων στιγμών των επεισοδίων έκανε θυμάμαι τότε ο ίδιος και μάλιστα με πολύ δραματικούς τόνους…
    Κάλεσε όλο τον κόσμο πολλές φορές να κατέβει στα Χανιά με τον πολύ ιδιαίτερο τρόπο τρόπο του…
    Όταν μάλιστα είπε ότι έχουν έρθει τα ΜΑΤ στα Χανιά (μέχρι τότε δεν είχαν ποτέ ξανα-έρθει), όταν είπε ότι ο Δεσπότης μαζί με τα γυναικόπαιδα έφαγαν δακρυγόνα κτλ και ότι ή πόλη τον Χανίων πολιορκείτε από ξενόφερτους αστυνομικούς, τότε αυτομάτως δημιουργήθηκε ένα πολύ έντονο κύμα αντίδρασης από τα χωριά προς την πόλη, οι περισσότεροι όπως σωστά αναφέρεις οπλισμένοι μέχρι τα αυτιά…
    Έτσι σε μισή ώρα με 45 λεπτά όλη η επαρχία ήταν στην πόλη.
    Τα υπόλοιπα τα αναφέρεις εσύ…απλά ήθελα να επισημάνω τον λόγο που μαζεύτηκε τόσο κόσμος σε πολύ λίγη ώρα…
    Και να σκεφτεί κανείς ότι αν δεν είχαν έρθει τα ΜΑΤ και αν ο τότε Νομάρχης ήταν έξυπνος και διαλλαχτικός, να δεχτεί την επιτροπή με το ψήφισμα κτλ , δεν θα είχε ανοίξει μύτη!

  2. 23 Ιουλίου, 2011 9:18 μμ

    Καλωσήρθες ριζίτη. Να επισημάνω ότι το κείμενο δεν το έγραψα εγώ-το αναδημοσίευσα γιατί μου φάνηκε κατατοπιστικό (ήταν εξάλλου και το μόνο ακριβές κείμενο στο διαδίκτυο-και φοβάμαι όχι μόνο). Να προσθέσω και μια δική μου εικόνα, αυτή με τα καμμένα λάστιχα σε όλη την περιοχή των δικαστηρίων, που έκαναν την ατμόσφαιρα αποπνικτική. Όσοι ντόπιοι δεν οπλοφορούσαν έφερναν κι έκαιγαν τα λάστιχα μπροστά από τη Νομαρχία.

    Προφανώς δεν άνηκε όλος ο κόσμος στο κίνημα ενάντια στις βάσεις, ήταν όμως η μεγαλύτερη στιγμή που έζησε το κίνημα γι’ αυτό και φρόντισαν στη συνέχεια να το τελειώνουν μια και καλή. Για όποιον αναγνώστη δεν γνωρίζει τι γίνεται σήμερα στη Σούδα, ο τελευταίος σύνδεσμος δίνει μια πολύ καλή εικόνα.

    Τέλος, έχεις απόλυτο δίκιο για το ραδιοφωνικό σταθμό. Πρωθυπουργός εκείνο το διάστημα ήταν ο Μητσοτάκης και έπρεπε με κάθε τρόπο να τον ρίξουν. Στοιχηματίζω ότι αν στην εξουσία ήταν το ΠΑΣΟΚ το όλο θέμα θα είχε τελειώσει άμεσα. Η πραγματική ωστόσο τραγωδία ήταν η καταστροφή ενός κινήματος με τις δίκες-κωμωδία που ακολούθησαν και την τρομοκράτηση του κόσμου. Και φυσικά οι μεγαλύτερες και πιο επικίνδυνες βάσεις της Ευρώπης που μας έμειναν για τα καλά…

    • 23 Ιουλίου, 2011 9:24 μμ

      Συμφωνώ σε αυτά που λες μόνο στο θέμα της φωτιάς η προσωπική μου άποψη είναι ότι η φωτιά μπήκε εκ των έσω και όχι απέξω…
      Ήταν άραγε τυχαίο ότι από εκεί που ξεκίνησε η φωτιά κάηκαν πάρα πολλά αρχεία δικογραφίες κτλ με όλες τις σοβαρές δικαστικές υποθέσεις του νομού την εποχή εκείνη;

      Μετά από 20 χρόνια μπορώ να πω δεν νομίζω…😉

      • 24 Ιουλίου, 2011 10:41 πμ

        Δεν αποκλείεται καθόλου αυτό που λες, το νησί συνολικά έχει μακρά παράδοση σε συγκαλύψεις εγκληματιών με την αγαστή συνεργασία των ντόπιων βουλευτών. Θα είχε ενδιαφέρον να μάθουμε ποιες δικαστικές υποθέσεις αναθεωρήθηκαν εξαιτίας της φωτιάς. Από την άλλη βέβαια τι θα γίνει κι αν το μάθουμε; Εδώ γνωρίζουμε με βεβαιότητα και στοιχεία τις ρεμούλες Μαρκογιαννάκηδων, Κεφαλογιάννηδων και λοιπών συντεχνιών αλλά κυκλοφορούν ακόμα ανάμεσα μας…

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: