Skip to content

Πως ένα κόκκινο γιλέκο έκανε το γύρο του κόσμου

11 Νοεμβρίου, 2010

ΠΩΣ ΕΝΑ ΚΟΚΚΙΝΟ ΓΙΛΕΚΟ ΕΚΑΝΕ ΤΟ ΓΥΡΟ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ - μια μικρή ιστορία για το μεγάλο φαινόμενο της παγκοσμιοποίησηςΔιάβασα αυτές τις μέρες το βιβλίο του Wolfgang Korn «ΠΩΣ ΕΝΑ ΚΟΚΚΙΝΟ ΓΙΛΕΚΟ ΕΚΑΝΕ ΤΟ ΓΥΡΟ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ: ΜΙΑ ΜΙΚΡΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ» (εκδόσεις ΚΕΔΡΟΣ, 2009, μτφ.: Πελαγία Τσινάρη) και το προτείνω προς ανάγνωση (σε αναγνώστες 12 έως 112 χρονών, όπως γράφει και στο εξώφυλλο). Για το βιβλίο έμαθα από τον Π. Ψαλιδάκο στο προηγούμενο Positive και δεν θα γινόταν να τα πω καλύτερα από τον ίδιο:

 

«Ο σκοπός του συγγραφέα να μιλήσει για τον κόσμο της παγκοσμιοποίησης υπηρετείται μέσα από το συγγραφικό εύρημα της παρουσίασης ενός προϊόντος και της ιστορίας του, από τη συλλογή των πρώτων υλών μέχρι τη στιγμή που φτάνει στα χέρια του καταναλωτή. Μέσα από ένα σύνολο προϊόντων, τοστιέρες και ξυπνητήρια, βιβλία (!) και ηλεκτρονικούς υπολογιστές, επιλέγει να γράψει τελικά για ένα κόκκινο φλις. Το κόκκινο γιλέκο γίνεται ο πρωταγωνιστής της ιστορίας και ο ξεναγός μας στον παγκοσμιοποιημένο κόσμο μας. Από τις πετρελαιοπηγές στο Ντουμπάι στις υφαντουργίες του Μπανγκλαντές και από εκεί, μέσα στα πλοία κοντέινερ, στη Βόρεια Ευρώπη (με ενδιάμεσους σταθμούς τη Σιγκαπούρη, την Τζέντα της Σαουδικής Αραβίας, την Ισπανία) το ταξίδι του γιλέκου μας μιλάει για ανθρώπινες ιστορίες, που συνήθως είναι χαμένες σε ποσοστά και αριθμούς της στατιστικής και της οικονομίας. Οι Ινδοί εργάτες στο λιμάνι του Ντουμπάι, ο Μομίν και ο Κολίν στα διυλιστήρια του Μπανγκλαντές, ο μεταφορέας Χασάν με το τρίκυκλο «τουκ τουκ», η δεκαεξάχρονη Ταλσίμα, που δουλεύει 100 ώρες την εβδομάδα στα υφαντουργεία της Ντάκα, ο καπετάνιος και οι ναύτες του Γουόρλντ Σταρ, για έξι μήνες συνεχώς στη θάλασσα, που σε ένα από τα ταξίδια τους θα μεταφέρουν το κόκκινο γιλέκο στην Ευρώπη κι από εκεί, λίγα χρόνια μετά, στην Αφρική, όπου το μεταχειρισμένο ρούχο θα βρει ένα νέο ιδιοκτήτη. Μια Οδύσσεια χωρίς Οδυσσέα, μπορεί να πει κανείς. Κι όμως, στο τέλος, το γιλέκο-πρωταγωνιστής, εντελώς αναπάντεχα, θα επιστρέψει-λαθραία-στην Ευρώπη φορεμένο από το νεαρό Σενεγαλέζο Αντράμε, έναν σύγχρονο Οδυσσέα, που μετά από ένα πολυήμερο ταξίδι με τη βάρκα στον Ατλαντικό, καταφέρνει να φτάσει, αντίθετα από τον ομηρικό ήρωα, όχι στην Ιθάκη του, μα όσο το δυνατόν πιο μακριά από αυτήν» 

         

Δεκάδες πρόσωπα περνούν από το μικρό βιβλιαράκι, με απίθανες, τραγικές ιστορίες για το πως ζουν και εργάζονται οι άνθρωποι στη σκοτεινή πλευρά του καταναλωτικού μας πλανήτη, ενώ ο συγγραφέας, με αφορμή τις ιστορίες αυτές, μιλάει παραστατικά για την σχεδόν κινηματογραφική τους διαδοχή. Για παράδειγμα, με ηρωίδα την εργάτρια Τασλίμα από το Μπαγκλαντές, που ράβει ασταμάτητα για 16 ώρες ώστε να προλάβει να τελειώσει τα φλις που θα σταλούν στη Γερμανία, μαθαίνουμε για τους χαμηλούς μισθούς και την εργασία υψηλού κινδύνου στα υφαντουργεία της χώρας:

 

«11/12 Απριλίου 2005. Μέσα στη μέση της νύχτας καταρρέει το Σαβάρ, ένα προάστιο της Ντάκα, ένα εννιαώροφο εργοστάσιο υφαντουργίας. Η αιτία, κατά πάσα πιθανότητα, ήταν ότι το υφαντουργείο χτίστηκε πρόχειρα, γιατί ήταν κτίριο ηλικίας μόλις μερικών μηνών. Οι ομάδες διάσωσης δεν είχαν τα κατάλληλα μηχανήματα κι έτσι επί οχτώ μέρες έψαχναν με τα χέρια για τους θαμμένους μέσα στα ερείπια. Ο θλιβερός απολογισμός της τραγωδίας: 61 νεκροί και κάποιες εκατοντάδες τραυματίες. Ο αριθμός των θυμάτων είναι τόσο ψηλός και για έναν ακόμη λόγο: στα εργοστάσια δεν υπάρχουν έξοδοι κινδύνου. Τα περισσότερα από τα 3.000 εργοστάσια που παράγουν προϊόντα που εξάγονται σε άλλες χώρες δεν πληρούν τις προδιαγραφές ασφαλείας που ορίζει ο νόμος. Η μοναδική είσοδος συνήθως κλειδώνεται εν ώρα εργασίας για να μην μπορεί κανένας να βγει ή να μπει απαρατήρητος. Συνωστισμένοι χώροι, κακός φωτισμός, ανύπαρκτα σχεδόν μέτρα ασφαλείας. Δεν είναι ν’ απορεί κανείς που τα ατυχήματα είναι συχνά και σοβαρά. Από το 1990 έχουν σκοτωθεί 356 εργάτες και εργάτριες σε υφαντουργίες, 2.500 τραυματίστηκαν βαριά. Οι ελαφριοί τραυματισμοί δεν μετράνε εδώ. 2 εκατομμύρια άνθρωποι εργάζονται στον τομέα της υφαντουργίας-το 90% είναι νεαρές γυναίκες κάτω των 25 ετών. Είναι αναγκασμένες να σκοτώνονται στη δουλειά επί 100 ώρες την εβδομάδα. Ο νόμιμος βασικός μισθός ορίστηκε το 1994: για μια βοηθό είναι 930 τάκα το μήνα (δηλαδή 12,4 ευρώ), για μια καλή ράφτρα είναι 1.710 τάκα (19 ευρώ), για μια πεπειραμένη ράφτρα 2.100 τάκα (23 ευρώ). Παρ’ όλα αυτά, μία ράφτρα χρειάζεται 800 τάκα (9 ευρώ) μόνο για να πληρώσει το ενοίκιο ενός δωματίου. Μόνο κάνοντας πολλές υπερωρίες, οι εργάτριες μπορούν να συντηρήσουν τις οικογένειες τους. Συχνά όμως δεν πληρώνονται για τις υπερωρίες ή παίρνουν λιγότερα χρήματα από αυτά που δικαιούνται. Και πέρα από αυτό, δέχονται τις προσβολές και τα χτυπήματα των εποπτών. Γι’ αυτό οι εργάτριες απαιτούν δίκαιη μεταχείριση. Και αγωνίζονται για αύξηση του βασικού μισθού, για να μπορούν να ζήσουν από αυτόν οι ίδιες και οι οικογένειες τους. Οι εργοστασιάρχες όμως φέρνουν ως επιχείρημα τον παγκόσμιο αυξημένο ανταγωνισμό και ζητάνε το αδύνατο: καλύτερη ποιότητα δουλειάς από τις εργάτριες και χαμηλότερους μισθούς…» 

            

Στο βιβλίο όμως υπάρχει και μία ευχάριστη ιστορία: Καθώς το πλοίο-φορτηγό διασχίζει το Κανάλι της Μάγχης, μεταφέροντας τα κοντέινερ με τα προϊόντα στην Ευρώπη, ο μηχανικός του πλοίου βρίσκει με τα κιάλια μερικά πλαστικά παπάκια. Έτσι, μαθαίνουμε την εξής ιστορία:

                

Τον Ιανουάριο του 1992 ένα φορτηγό-πλοίο έχασε σε μια θύελλα στη μέση του Ατλαντικού μερικά κοντέινερ. Ένα από αυτά άνοιξε και 29.000 πλαστικά παπάκια, χελώνες και βάτραχοι ανέβηκαν στην επιφάνεια της θάλασσας. Τα περισσότερα από αυτά παρασύρθηκαν νότια από τα θαλάσσια ρεύματα και κατέληξαν σε ινδονησιακές και νοτιοαμερικανικές ακτές. Περίπου 10.000 όμως παπάκια και βατραχάκια κινήθηκαν προς το Βορρά, πέρασαν τη Θάλασσα Μπέρινγκ και μπήκαν στα νερά της Αρκτικής. Ύστερα, γύρω στο 1995, καταψύχθηκαν σε πάγο για να ελευθερωθούν ξανά έξι χρόνια αργότερα και να μεταφερθούν από ρεύματα στον Ατλαντικό. Τότε μπήκαν στο Ρεύμα του Κόλπου. Αυτό τα έφερε προς τη Μεγάλη Βρετανία και την Ιβηρική Χερσόνησο. Τα αβύθιστα πλαστικά ζωάκια, που στο μεταξύ είχαν ξεθωριάσει από τον ήλιο και το θαλασσινό νερό, ξεχωρίζουν από τη στάμπα που γράφει «First Years»-αν βέβαια κατορθώσει κάποιος να τα πιάσει. Όποιος εντοπίσει ένα από αυτά, ειδοποιεί τον ωκεανογράφο Curtis C. Ebbesmeyer. Για εκείνον, τα παπάκια αποτελούν ανεκτίμητα ωκεανογραφικά όργανα, που οι διαδρομές τους αποκαλύπτουν πολλά για τα θαλάσσια ρεύματα. Ο Ebbesmeyer έχει φτιάξει μια ιστοσελίδα ειδικά για τα εκβράσματα των ακτών, όπου ανεβάζει πληροφορίες όχι μόνο για τα πλαστικά παπάκια, αλλά και για πολλά άλλα περίεργα αντικείμενα που ξεβράζει η θάλασσα σε ακτές, όπως για παράδειγμα τα αυγά του μυστηριώδους πουλιού-ελέφαντα!

          

Ο ίδιος ο Wolfgang Korn αναρωτιέται, στο τέλος του βιβλίου: «Πρέπει να αγοράζουμε φτηνά και κακής ποιότητας προϊόντα; Προϊόντα που κατασκευάζονται και πουλιούνται από ανθρώπους που δεν μπορούν να ζήσουν από τα λεφτά που βγάζουν; Όχι, δεν πρέπει σε καμία περίπτωση! Και μπορούμε εμείς να φροντίσουμε ώστε να αλλάξουν κάποια πράγματα. Πρέπει να πιέσουμε τους πολιτικούς μας να παίξουν δίκαιο παιχνίδι στην εμπορική πολιτική τους […] Το ζητούμενο είναι το fair play-όπως και στον αθλητισμό. Τι νόημα έχει μια νίκη στο ποδόσφαιρο, αν η αντίπαλη ομάδα μπορεί να κατέβει στο γήπεδο με πέντε αντί για έντεκα παίκτες; Έτσι, και στην παγκόσμια αγορά πρέπει να αναπτύξουμε δίκαιους κανόνες. Γιατί παγκοσμιοποίηση, πέρα από όλα τα άλλα, σημαίνει και κάτι ακόμη: ότι δεν μπορούμε να συμπεριφερόμαστε λες και δεν μας αφορούν τα προβλήματα των άλλων ηπείρων! Με άλλα λόγια, ρωτήστε, μάθετε, διαμαρτυρηθείτε!» 

 

 

 

5 σχόλια leave one →
  1. 12 Νοεμβρίου, 2010 4:47 μμ

    τέλειο, θα το ψάξω!

  2. 17 Νοεμβρίου, 2010 3:23 μμ

    Αφού το διαβάσεις πέρνα να με ευχαριστήσεις🙂

  3. 19 Ιανουαρίου, 2011 12:37 πμ

    ήρθα να σε ευχαριστήσω, ήταν όντως πολύ καλό!

    • 19 Ιανουαρίου, 2011 1:24 πμ

      Χα! Και απόψε μάλιστα το φύλαξα στην κούτα και αναρωτιόμουν αν το διάβασες τελικά. Δεν το περίμενα για να είμαι ειλικρινής, ευχαριστώ εγώ που με εμπιστεύτηκες😉

      • 19 Ιανουαρίου, 2011 10:53 πμ

        καλέ, το έκανα και ποστ! τελοσπάντων 1/3 του ποστ! Ενθουσιάστηκα σου λέω!!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: