Skip to content

Η μετάγγιση της ανασφάλειας και η ευημερία των αριθμών

18 Ιουνίου, 2010

Από το περιοδικό Positive: Τους μήνες που προηγήθηκαν γίναμε κοινωνοί μίας ακόμα ιστορίας κρατικής ανευθυνότητας και αυθαιρεσίας, που θα μας προκαλούσε λύπη για δύο συνανθρώπους μας που μολύνθηκαν με τον ιό του hiv, αν πρώτα δεν αισθανόμασταν για ακόμα μία φορά οργή για ένα σύστημα που επιμελώς κρύβει τις δικές του ευθύνες κάτω από το χαλί. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, χαλί του υγειονομικού συστήματος υπήρξε κάποιος εθελοντής αιμοδότης, ο οποίος το όχι και τόσο μακρινό 2006 μετέδωσε τον ιό του hiv μέσω μετάγγισης δύο ασθενείς του Ιπποκράτειου Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης, μία 13χρονη κοπέλα με μεσογειακή αναιμία και έναν 67χρονο καρδιοπαθή, που ωστόσο απεβίωσε λίγα χρόνια αργότερα από άσχετα με τον ιό αίτια. Ο αιμοδότης δεν γνώριζε την οροθετικότητα του και πληρούσε τα κριτήρια ασφαλούς αιμοδοσίας, όπως αυτά καταγράφονται στο σχετικό απογραφικό δελτίο που καλείται να συμπληρώσει ένας εθελοντής.

 

Μάλιστα, το Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων σε σχετική αλληλογραφία με το νοσοκομείο συμφώνησε ότι, στην προκειμένη περίπτωση, η μετάδοση του ιού του hiv υπήρξε αποτέλεσμα μετάγγισης αίματος κατά την περίοδο του ορολογικού «σιωπηλού παραθύρου», όπως την αποκαλούν οι επιστήμονες. Δηλαδή, ο ίδιος ο αιμοδότης είχε μολυνθεί λίγες ημέρες πριν την αιμοδοσία, περίοδο που είναι ιδιαίτερα δύσκολο να ανιχνευτεί ο ιός του hiv, εάν δεν διατίθενται και τα απαραίτητα εξειδικευμένα εργαστήρια στο αιμοδοτικό κέντρο. Ωστόσο, πέρα από κάθε λογική το Τριμελές Πλημμελειοδικείο Θεσσαλονίκης του επέβαλε ποινή φυλάκισης 33 μηνών με τριετή αναστολή, αν και ο κατηγορούμενος επέρριψε ευθύνες στο ίδιο το σύστημα, που δε διέθετε τις επιστημονικές δικλείδες ασφαλείας ώστε να αποτραπεί η μετάδοση του ιού.

 

Φυσικά η περίπτωση αυτή κρατικής αμέλειας απέναντι στην υγεία και τη ζωή των συνανθρώπων μας δεν είναι ούτε η πρώτη και καθώς φαίνεται ούτε η τελευταία. Η διαβόητη πια ιστορία των μοριακών ελέγχων του αίματος στα ελληνικά νοσοκομεία έχει μία μακρά παράδοση αδιαφορίας, ασυνεννοησίας και αλληλοκατηγοριών ανάμεσα σε υπουργούς, κρατικούς λειτουργούς και διευθυντές νοσοκομείων, πάντα με άλλοθι τον προϋπολογισμό των νοσοκομείων. Το δε επιστέγασμα όλων αυτών μπορεί κανείς να το διαβάσει στην αλληλογραφία ανάμεσα στο Διοικητή μεγάλου ελληνικού νοσοκομείου και τη Διευθύντρια του Κέντρου Αιμοδοσίας του, όπου ο πρώτος καλεί τη δεύτερη να σταματήσει τις μοριακές εξετάσεις λόγω κόστους, διαφορετικά «θα καταλογίζονται εις βάρος της οι σχετικές δαπάνες, ακολουθούμενες από τη δυσάρεστη λήψη πειθαρχικών μέτρων!»

 

Εδώ αξίζει να σημειωθεί ότι από τον Μάρτιο του 2004 έχει ψηφιστεί η Κοινοτική Οδηγία 33 για την ασφάλεια του αίματος και των συστατικών του, με καταληκτική ημερομηνία συμμόρφωσης των κρατών – μελών την 8η Φεβρουαρίου 2005. Άρα, ήδη ένα χρόνο πριν το περιστατικό της μόλυνσης (στο αυτό-αποκαλούμενο μεγαλύτερο νοσοκομείο των Βαλκανίων), η χώρα μας ήταν υποχρεωμένη να εφαρμόζει τον μοριακό έλεγχο σε όλα τα τμήματα αιμοδοσίας. Η απολογία της Διοίκησης του συγκεκριμένου νοσοκομείου χάνεται στις γνωστές ελληνικές συμπληγάδες της κρατικής γραφειοκρατίας και ανευθυνότητας: «το Ιπποκράτειο της Θεσσαλονίκης είχε ζητήσει από τα τέλη του 2003 την έγκριση της μοριακής μεθόδου για τον έλεγχο του αίματος στο τμήμα αιμοδοσίας. Ωστόσο, ουδέποτε έλαβε απάντηση, θετική ή αρνητική, και επομένως ουδέποτε εφάρμοσε την τεχνική». Ακόμα και σήμερα πάντως, μόνον οκτώ κέντρα αιμοδοσίας στη χώρα μας εφαρμόζουν αυτή τη μέθοδο για τον έλεγχο του αίματος που λαμβάνουν από τους εθελοντές αιμοδότες.

 

Αντιστρέφοντας κάπως το γνωστό απόφθεγμα του παππού του σημερινού μας πρωθυπουργού, και επειδή στις μέρες μας η ευημερία των αριθμών κωδικοποιεί ευκολότερα την κοινωνική γνώση, ας δώσουμε χώρο και σε μερικούς αριθμούς:

  • 600.000 μονάδες αίματος διακινούνται ετησίως στη χώρα μας.
  • 30 εκατομμύρια ευρώ απαιτούνται για το «θωρακισμό» όλων των κέντρων αιμοδοσίας στην Ελλάδα. Σε αυτά συνυπολογίζεται η χρήση αντιδραστηρίου, της χημικής δηλαδή ουσίας που αναμιγνύεται με το δείγμα για την ταυτοποίηση του ιού, καθώς και η εκπαίδευση και εξειδίκευση του νοσοκομειακού προσωπικού. Σημειώνεται δε ότι το μηχάνημα όπου πραγματοποιείται η εξέταση παρέχεται δωρεάν από τις εταιρείες που προμηθεύουν τα αντιδραστήρια.
  • 30 ευρώ κοστίζει για κάθε δείγμα αίματος η μοριακή εξέταση που μειώνει κατά πολύ τον κίνδυνο μόλυνσης κατά τη μετάγγιση (σε αντίθεση με τις «φτηνές», μη ασφαλείς μεθόδους, όπως αυτή που χρησιμοποιήθηκε στο Ιπποκράτειο).
  • 15 τουλάχιστον Ευρωπαϊκές χώρες χρησιμοποιούν τη μοριακή μέθοδο ελέγχου του αίματος για την ανίχνευση ηπατίτιδας C και hiv ήδη από το 1998.
  • 300 άνθρωποι έχουν μολυνθεί με τον ιό του hiv από μεταγγίσεις αίματος στη χώρα μας, τα τελευταία 20 χρόνια, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του Κέντρου Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων. Από αυτούς, 18 ήταν παιδιά…

Αλλά ας επιστρέψουμε στο περιστατικό της καταδικαστικής απόφασης ενάντια στον αιμοδότη. Το δικαστήριο λοιπόν τον έκρινε ένοχο για σωματική βλάβη από αμέλεια και κατά συρροή, αλλά και για παραβίαση των μέτρων που ισχύουν για τη διάδοση ασθενειών από συνειδητή αμέλεια. Ωστόσο, αμέλεια θα χαρακτηριζόταν η περίπτωση κατά την οποία ο αιμοδότης γνώριζε ότι ήταν οροθετικός και το απέκρυψε. Και όσο για την παραβίαση των μέτρων σχετικά με τη διάδοση ασθενειών, θα ήταν τουλάχιστον κωμικό, αν δεν ήταν πρωτίστως θλιβερό, να επισείονται ακόμα και σήμερα κατηγορίες με μοναδικό γνώμονα την συμπλήρωση ενός απλού δελτίου αιμοδότη.

 

Διαβάζοντας κανείς το δελτίο αιμοδότη, που παρατίθεται δίπλα, διαπιστώνει τον αναίτιο στιγματισμό πληθυσμιακών ομάδων, χωρίς να επιτυγχάνεται κανενός είδους ενημέρωση του κοινού. Το Υπουργείο Υγείας, έχοντας την απατηλή πεποίθηση ότι, διαβάζοντας το δελτίο αιμοδοσίας, ο εν δυνάμει αιμοδότης που ανήκει στην ομάδα του λεγόμενου «υψηλού κινδύνου» θα αυτο-αποκλειστεί από την προσφορά αίματος, δεν κάνει καμία αναφορά σε «πρακτικές υψηλού κινδύνου» που θα ήταν ορθότερο και που ενδεχομένως θα διέλυε μύθους και ψευδαισθήσεις περί μετάδοσης του ιού του hiv. Με την υποκριτική και ανεύθυνη αυτή πρακτική, το ελληνικό κράτος ομολογεί έμμεσα την αδυναμία του να ελέγξει το παρεχόμενο από αιμοδότες αίμα, προτιμώντας να μεταβιβάσει την ευθύνη σε συγκεκριμένες κοινωνικές ομάδες ή σε μεμονωμένα άτομα, όπως κατέδειξε και η πρόσφατη καταδικαστική απόφαση.

 

Αμέλεια λοιπόν, και μάλιστα εγκληματική, είναι η παντελής απουσία μοριακών ελέγχων στο αίμα, έπειτα από τόσα περιστατικά μόλυνσης, κι ενώ οι κοινοτικές οδηγίες περί ασφάλειας του αίματος είναι απολύτως σαφείς. Αντί να καταδικάζεται ένας πολίτης που έχει άγνοια για την υγεία του, ας αναλάβει κάποτε και η πολιτεία τις ευθύνες της, τιμωρώντας όσους εν γνώσει τους αποφασίζουν ότι η αξία της ανθρώπινης υγείας και ζωής έπεται εκείνης του χρήματος.

6 σχόλια leave one →
  1. 20 Ιουνίου, 2010 6:41 μμ

    φαντάζομαι ότι αυτές οι ιστορίες θα αποτρέπουν πολλούς από το να δώσουν αίμα, γιατί αν υπάρχει περίπτωση να κριθείς ένοχος για σωματική βλάβη (!) επειδή έδωσες αίμα, τότε το σκέφτεσαι διπλά (ή και τριπλά).

    btw αυτό το 4ο «όποιος νομίζει ότι υπάρχει πιθανότητα…» πολύ αφηρημένο δεν είναι;

  2. 21 Ιουνίου, 2010 10:36 πμ

    Καλημέρα post-action!

    Έχεις δίκιο, τέτοιες ιστορίες σαφώς και λειτουργούν αποτρεπτικά-αν και κάπου διάβαζα ότι η Ελλάδα είναι σε πολύ υψηλά επίπεδα εθελοντικής αιμοδοσίας στην Ευρώπη.

    Ένας από τους λόγους είναι ότι πολλοί αρνούνται να κάνουν εξετάσεις για σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα γιατί το θεωρούν ταμπού και ντροπή, γι’ αυτό και γίνονται αιμοδότες, για να εξεταστούν χωρίς να «στιγματιστούν». Νομίζω δεν είναι η περίπτωση που αναφερω παραπάνω, αλλά ακόμα κι έτσι να είναι, την ευθύνη την έχει ολοκληρωτικά και αποκλειστικά το κράτος. Από τη στιγμή που υπάρχει η λύση των μοριακών ελέγχων, αλλά η διοίκηση εθνικής υγείας επιλέγει cost effective λύσεις με υψηλό ρίσκο, θα πρέπει να αναλάβει και τις ευθύνες για τα εγκληματικά αποτελέσματα. Είναι το λιγότερο σουρεαλιστικό αυτό που γίνεται.

    Από την άλλη, εσύ γνωρίζεις πολύ καλά την ευθυνοφοβία και τις πρακτικές των υπεύθυνων για την εθνική υγεία σε αυτή τη χώρα. Δεν νομίζω να περίμενες κάτι καλύτερο…

    Θα πρότεινα και τα παρακάτω κείμενα σχετικά με την εθελοντική αιμοδοσία και τον υφέρποντα ρατσισμό που την περιβάλλει:

    http://www.iospress.gr/mikro1997/mikro19970628.htm

    http://www.iospress.gr/mikro1998/mikro19980228.htm

    • chara permalink
      21 Ιουνίου, 2010 5:42 μμ

      To «iferpwn» mallon tha eprepe na to paraleipsoume…

      • 23 Ιουνίου, 2010 11:58 πμ

        πολύ σωστή παρατήρηση-το «έρπων» αρκεί…

  3. 21 Ιουνίου, 2010 7:28 μμ

    Δες και αυτό περί αιμοδοσίας και διακρίσεων:
    http://elawyer.blogspot.com/2010/06/blog-post_14.html

  4. 23 Ιουνίου, 2010 12:01 μμ

    @πσι ευχαριστώ, πολύ χρήσιμο:

    «Συνεπώς, οποιαδήποτε παρέμβαση δημόσιας αρχής, η οποια δεν είναι αναλογική και σχετική με κάποιο άλλο υπέρτερο έννομο συμφέρον ή δικαίωμα, συνιστά αθέμιτη παραβίαση της ιδιωτικής ζωής του ατόμου, σύμφωνα με το άρθρο 8 σε συνδυασμό με το άρθρο 14 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα»

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: